15 Temmuz – Derin Tarih

3. Yılında 15 Temmuz’dan 7 Hisse

Süleyman Kocabaş — Mon, 01 Jul 2019 07:42:43 +0000

1- “Vekâlet Savaşları” geleneği: Yaşadığımız her darbede olduğu gibi 15 Temmuz darbe girişiminde de sömürgeci büyük devletlerin “Vekâlet Savaşları”nın yeni bir tezahürü kendisini göstermiştir. Batı’da Katolik emperyalizmi döneminin ardından gelen Kapitalist emperyalizmin sömürgeciliği karşısında teknolojik ve ekonomik yönden güçsüz olan sömürgelerin aydın ve yöneticileri aşağılık duygusuna kapılmışlardı. “Batı medeniyeti” hayranlığıyla sömürgeci devletlerin ideolojik ve ekonomik nüfuzuna girip onların “yerli işbirlikçileri” haline geldiler. Bunun sonucu olarak sömürgeci devletler bu ülkeleri ordularıyla işgalden ziyade, işbirlikçilerini “Vekâlet Savaşçıları” olarak iktidara getirdiler. Vekâlet Savaşçıları Osmanlı Devleti’nin yıkılış döneminden başlayarak gtünümüze kadar varlığını korumuştur. FETÖ’nün 15 Temmuz darbe teşebbüsü de “Vekâlet Savaşları” geleneğinin bir yansıması ve yine aynı “güç odağı”na dayalı olarak gerçekleştirildi. Günümüzdeki yapısı itibariyle buna İsrail faktörü de eklendiğinde ABD-Batı-İsrail ekseninde bir kalkışmanın varlığından söz edebiliriz.

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

Batı 15 Temmuz’u Neden Anlamak İstemedi?

Süleyman Seyfi Öğün — Tue, 03 Jul 2018 12:18:52 +0000

Biliyorsunuz ki fotoğraf teknolojik tarihin en devrimci aşamalarından biridir. Fakat fotoğrafın bizzat kendisinin de devrimci olabildiğini biliyoruz. Meselâ bâzan tek bir fotoğraf bile tarih yapabilir, bunun ispatı var. Vietnam’da çekilen meşhur fotoğrafı hepiniz hatırlayacaksınız; vurularak ölen Amerikalı bir askerin yere düşüşü… Bu fotoğrafın üzerine basit bir soru eklendi: Why? Etkisi o kadar fazla oldu ki, neredeyse Vietnam Savaşı’nı bitirdi. Fotoğrafın gücüne şahitlik etmeye devam ediyoruz. Aklıma Çin’de çekilmiş başka bir fotoğraf geliyor. Tiananmen Meydanı’ndaki o meşhur başkaldırı… Bir tankın karşısında direnen Çinli… Tank kımıldayamıyor. Çinli onu durdurmuş vaziyette. Bu da bütün dünya kamuoyuna servis edildi. Biz bu fotoğrafı o meydandaki yüz binlerce insanın meramını anlatan, özetini veren etkili bir fotoğraf olarak hatırlıyoruz. Tabii bu Çin’de bir şey değiştirdi mi, değiştirmedi mi onu bilmiyorum.

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

“Kendi Elimle Silahlandırdığım Askerler Beni Bu Hale Getirdi”

Nermin Taylan — Thu, 30 Nov 2017 22:50:45 +0000

15 Temmuz darbe girişiminde Cumhurbaşkanı Erdoğan’a en yakınları tarafından doğrultulan silahlar bundan 141 yıl önce Sultan Abdülaziz’e de doğrultulmuştu. Sultan, kendisinin silahlandırdığı insanların ihanetine uğradı; önce tahtından, sonra canından oldu.

Saltanatı boyunca orduyu modern silahlarla donatan, İstanbul’da tersane kurdurarak topların vatan topraklarında dökülmesini sağlayan, Osmanlı ordusunu dünyanın ikinci büyük askeri gücü haline getiren Sultan Abdülaziz 30 Mayıs 1876’da tahttan indirildi ve yerine yeğeni Sultan V. Murad geçirildi. Askerler gün gelmiş tüfeklerini Sultan’a doğrultmuş, büyük ehemmiyet verdiği donanma toplarını bu kez onun üzerine çevirmişti. Hal’ edilişini soğukkanlılıkla karşılayan padişahın dilinden amcası Sultan III. Selim’i vs. bazı padişahları hatırlatan -sadeleştirilmiş haliyle- şu sözler dökülmüştü:

“Böyle olacağını biliyordum. Zîrâ selâtin-i sâlifeden (önceki padişahlardan) benim gibi bu devletin i’lâ-yı şevket ü şanına (bu yüce devleti daha da yüceltmek için) hizmet edenler dûçar-ı felâket oldular (felakete uğradılar). Amcam şehid-i mağfurun (III. Selim’in) ahvâli ve uğradığı felâketin derecesi sehâif-i târihi (tarih sayfalarını) al kanlara boyadı, cümleye bir esef-i ebedî yadigâr bıraktı. Bu her-bâr (her seferinde) gözlerimize çarpmaktadır. İşte onların gördükleri felâket benim hakkımda da zuhura geldi (gerçekleşti).”

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında…

27 Mayıs’ın Artçı Darbeleri

Mehmet Doğan — Mon, 03 Jul 2017 13:18:19 +0000

Her şey biz okurken oldu! İlk darbe ilk mektep sonda, ikinci ve üçüncü teşebbüsler orta mektepte… 12 Mart müdahalesinde üniversitede okuyorduk. 12 Eylül, mezuniyet ve yüksek lisans safhası olmalıdır. Bir türlü darbeler okulunda kariyerimizi tamamlayamıyorduk ki, 15 Temmuz bizi emekli etti! Bu hayat tecrübemize dayanarak daha baştan şunu söyleyebiliriz: Darbeler iki çeşittir, kendisine “devrim”, “inkılâp” veya “ihtilal” dedirtenler ve dedirtemeyenler! 27 Mayıs 1960’da ordu içinden çıkan bir cuntanın müdahalesi birinci çeşittendi. Bunlar yaptıkları işe “devrim”, “inkılâp” veya “ihtilal” demişler; bununla kalmayıp resmî olarak da halka böyle dedirtmişler, hatta darbenin yıldönümünü millete zoraki bayram olarak kutlatmışlardı!

Bu darbenin tarihimizdeki ilk tipi Bâbıâli baskınıydı. Mevcut hükümet zor kullanılarak görevinden uzaklaştırılmış, bu arada kan da akıtılmıştır. 27 Mayıs belki de tam olarak öyle değildir: doğrudan kabineye baskın verilmemiş, fakat idareye zorla el konularak hükümet devrilmiş, Meclis feshedilmiş, hatta Anayasa askıya alınmış ve değiştirilmişti. Cumhuriyet’in tek partisi CHP serbest seçimlerde kazansa, iktidarını devam ettirse darbe olur muydu? Gerçek anlamda ilk serbest seçimde CHP kaybetmiş, halkın seçtiği siyasiler ülkeyi yönetmeye başlamış, Demokrat Parti 1950’den itibaren art arda üç defa seçim kazanmış ve bu yetkiyle hükümet olmuştu. Siyasî iktidarın bürokratik iktidarı kontrol edecek güç gösteremediği, resmî ideolojinin sivil ve askerî bürokrasiye şeklî bir meşruiyet hissi verdiği bir dönemin sonunda, askerî bürokrasi hiyerarşik olmayan bir şekilde yönetime el koydu. Çok partili hayata geçişten bir süre sonra ordu içinde darbeci eğilimler ortaya çıkmış, birtakım cuntalar oluşturulmuş ve nihayet 27 Mayıs 1960’da zamanın en kapsayıcı iletişim aracı devlet radyosu ele geçirilerek darbe bildirisi Albay Alparslan Türkeş tarafından ilan edilmiştir. Ertesi gün ülkenin yazılı basınının da darbecilerin şakşakçısı olarak konum aldığı görülecektir.

Kendilerini “Millî Birlik Komitesi” alarak adlandıran 38 kişilik cuntada 5 generale karşılık (2 or., 2 tüm. ve bir tuğ.) 18 yüzbaşı ve binbaşı bulunmakta, 6 yarbay ve 8 albayla ekip tamamlanmaktadır! Ordu gibi rütbe esasına göre teşkilatlanan, emir komuta zinciri içinde çalışan bir yapı için komitenin yarıya yakın bir sayıya ulaşması sıkıntıya yol açabilecek niteliktedir. Millî Birlik Komitesi’nin başına, kısa süre önce Kara Kuvvetleri Kumandanlığı’ndan ayrılarak emekli olmak kastıyla İzmir’e giden (bu arada siyasî iktidara bir mektup yazan) Org. Cemal Gürsel getirilmiştir. İlk tutuklananlar arasında Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun ve Hava Kuvvetleri Kumandanı Tekin Arıburun’un bulunması bu hususta açıklayıcı olabilir.

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında…

Kısıklı Geceleri Direniş ve Diriliş Ruhu

Mustafa Armağan — Mon, 03 Jul 2017 09:02:04 +0000

Yüzlerce 15 Temmuz gazimizden biri Mehmet Sidar. Kısıklı meydanında beni bulan aydınlık yüzlerden sadece biri. O darbe gecesi, adı sonradan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü yapılan Boğaziçi Köprüsü’nün girişini tutmuş askerlere yaklaşırken yanı başında bir şarapnelin nasıl patladığını, üç kişiyi delip geçen zırh delici merminin dehşetini, yaralıları azimle geriye taşımayı vazife bilen kahraman bir motosikletli genci -ki maalesef onu da şehid etmiş hainler- bütün bunlara rağmen ateşin üzerine üzerine gidişlerini kâh masayı yumruklayarak, kâh üzerine bayrak örttükleri gencecik şehidlerin fotoğraflarını cep telefonundan göstererek biteviye anlatıyor… Kısıklı meydanında kurulan stantta konuşmalar kesintisiz devam ediyor. Sel gibi akan kalabalık selam olup, kelam olup, rüzgâr olup esiyor karton çay bardaklarının istilası altındaki ufacık masamıza. Ve gazi anlatıyor. Dinliyorum ve anlattıkları karşısında dayanamayıp soruyorum: “Bir arslana bile tüfek doğrultsan kaçar, hâlbuki siz nasıl oldu da silahların, tankın üzerine üzerine gidebildiniz? Hiç mi korkmadınız? Yoksa eskiden de mi bu kadar korkusuzdunuz?” Gülüyor soruma muhatabım ve meydanın üstünde Âsım’laşıyor cevabı:

“Ne gezer abi, ben köpek havlasa korkan biriyimdir. Ama o gece, o gece ne oldu bize hakikaten bilmiyorum. Kendimi tanıyamıyordum. Korkuyu yenmiştik adeta.”

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…