Fernand Braudel – Derin Tarih

Zihniyetin Ve Zamanın Değişim Haritasını Çıkaran Annales Tarih Okulu

Büşra Gür — Thu, 02 Mar 2023 07:34:09 +0000

Annales Tarih Okulu, Ortaçağ tarihi uzmanı March Bloch ve 16. yüzyıl uzmanı Lucien Febvre’nin kurucusu olduğu, 1929 Fransa’sında neşredilmeye başlayan Annales d’historie economique et sociale adlı tarih dergisi etrafında teşekkül etmiş bir ekoldür. Doğrudan insana dair “şey”lerin yorumlanması üzerine gelişen tarih disiplininin antropoloji, sosyoloji ve felsefe gibi beşeri bilimlerin yöntem ve birikimlerinden istifade ederek anlaşılabileceği; bu yüzden sosyal bilimcilerin kolektif olarak çalışmaları gerektiği fikrini benimseyen bu okulun temsilcileri arasında Fernand Braudel gibi tarih yazım ve tasavvurunu kökten değiştiren isimler de vardır.

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

Tarihimizin İki Halil’ini Buluşturan Yazı

Mustafa Armağan — Wed, 01 Jul 2020 12:03:21 +0000

YAZAN: MUSTAFA ARMAĞAN

Rahmetli Halil Sahillioğlu yakın dostumdu. Kendisi Ömer Lütfi Barkan’ın en güvendiği ve takdir ettiği bir ilim adamıydı. Menşei dolayısıyla Arapçaya tam anlamıyla hâkim bulunan Sahillioğlu’nun Osmanlı para tarihinin en büyük araştırıcısı olduğuna şüphe yoktur.

Fransız tarihçisi Fernand Braudel İstanbul’da Ömer Lütfi Barkan’ı ziyaret ettiği zaman ona, kendisiyle çalışmak üzere bir asistanın Paris’e gönderilmesini teklif eder. Bunun üzerine Barkan asistanı Sahillioğlu’nu Braudel’in yanına gönderir. Paris’te araştırmalarını “Osmanlı Para Tarihi” üzerinde yapan Sahillioğlu’nun doktora tezi, hâlâ aşılamayan temel bir çalışmadır. Daha sonra birçok yazar bu tezi kaynak olarak kullanmıştır.

Sahillioğlu, Osmanlı maliyesinin en çetin sorunları üzerinde çalışarak bu konuları aydınlığa kavuşturmuştur. Biz tarihçiler, Osmanlı para ve maliye tarihinde daima onun eserlerine başvurmaktayız.

Kendisi adeta Başbakanlık Osmanlı Arşivi’ne seccadesini sermiş, gece-gündüz çalışan bir araştırıcıydı. Bana arşivde tetkik edeceği belge ve defterlerin uzun bir listesini gösterdiğini hatırlıyorum. Bu araştırmalar bütün çalışma hayatını doldurmuştur. Fakat araştırmalarına kıyasla yayınladığı makale ve eserler çok az sayıdadır.

Osmanlı Arşivi’nin müdavimlerinden olan Sahillioğlu’nun ilginç yanlarından biri de, arşive ve arşiv belgelerine bağımlılığı sebebiyle ikinci el literatüre değer vermemesi ve bunları okumamasıydı. Rahmetli Halil Sahillioğlu’nun başka bir önemli eseri de Koca Sinan Paşa’nın Telhisleri’dir. Bu döneme ait Osmanlı tarihinin ana kaynaklarından biri olan Telhisler’i tam bir vukufla yayımlamıştır. Dr. Sahillioğlu (Arapça makalelerinde tercihan kullandığı adıyla “Sâhilî”), “Osmanlı Para Tarihinde Dünya Para ve Maden Hareketlerinin Yeri (1300-1750)” başlıklı makalesinde önceki araştırmalarını özetledi. Kamerî ve Şemsî tarihler arasındaki zaman farkı ve bunun Kapıkulu’na yapılan ödemelerde yarattığı sorunlar hakkındaki araştırmayı kendisine borçluyuz.

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

Osmanlı, Kuruluşunu Bir İsyana Mı Borçlu?

Mustafa Armağan — Thu, 02 Jan 2020 08:04:34 +0000

Merhum Halil İnalcık hocanın yazdıklarını okumak her zaman yeni raflara ilan edilen bir seferberlikle biter benim için. Gösterişsiz, hatta yer yer monoton satırlarda kayan gözler yorulurken hafızanızın koridorlarında sıçramaya başlayan kıvılcımlar, dalacağınız uykuda bile rahat vermez size. Sanat ve zanaat o satırlarda seslenir birbirine; tefekkür ile tebahhur kudretleri sık sık çarpışıp ayrılır ve adeta bir polisiye hikâye örgüsü gibi plotlarla adım adım düğümlenip çözüldüğüne tanık olursunuz asırların kayalarına demir atmış bir problemin. Özellikle Osmanlı Beyliği’nin kuruluşuyla ilgili yazdıkları Fernand Braudel’in sözünü ettiği tarihçi ‘seferberliği’nin ulaştığı nokta bakımından ilginçtir. En başta yerli ve yabancı yazılı kaynaklar, meslektaşlarının fazla itibar etmediği menakıbnameler, karşılaştırmalı tarihler, klasik kaynakların devreye sokulması ve her şeyden önce anlama yolunda sarf edilen emekler tüter o ‘ordu’ yoluna devam ederken… Özellikle Bizanslı saray tarihçisi Pachymeres’in vekayinamesini, Osman Bey’in ve Osmanlı Devleti’nin tarih sahnesine çıkışının tespitinde kullandığı yöntem, öğretici bir ders gibidir de.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Tarihin Doğurduğu Şehir Zamanın Doğurduğu Şehre Karşı

Mehmet Fatih Can — Tue, 31 Jul 2018 21:37:23 +0000

Platon “insanın en büyük hikmeti şehir kurma hikmetidir” demişti. O halde “şehir nedir, şehir kurma hikmeti ne demektir?” sorularına Platon’un tespiti dâhilinde bir izah aramakla meramımıza başlayalım. Fransız tarihçi Fernand Braudel’in Uygarlıkların Grameri’ndeki ifadesiyle “Bir şehir, ister büyük olsun ister küçük; içindeki evlerin, anıtların, sokakların toplamından çok daha başka bir şeydir. Tıpkı bunun gibi sadece bir ekonomi, ticaret, endüstri merkezi de değildir. Toplumsal ilişkilerin mekândaki izdüşümü olarak şehir; dünyevî olanı kutsal olandan, çalışmayı eğlenceden, kamuya ait olanı özel olandan, erkekleri kadınlardan, aileyi ona yabancı olan her şeyden ayıran sınır çizgileri ağının kendi içinde kesiştiği, aynı zamanda da onun yapısını oluşturduğu bir mekân görünümüyle karşımıza çıkar” şeklinde tanımlar.

Devamı Derin Tarih Ağustos Sayısında…