Fetretten Fethe Hangi Ruhla Yürüdük?

Mustafa Armağan — Tue, 03 Jul 2018 10:24:32 +0000

Osmanlı Devleti tarihi muazzam bir yaşanmış olaylar laboratuvarı. Aradığınız ve aramadığınız her türlü hadiseye kapılar ve pencereler açacak kabiliyetteki bu engin laboratuvarı yeterince kullandığımız söylenemez. Oysa en basit bir kaidedir: Büyük devletler ve milletler, tarihini kana kana içmiş nesillerin güçlü omuzlarında yükselecektir. Öyleyse İngilizlerin meşhur Başbakanı Sir Winston Churchill ile bu defalığına da olsa sesimizi birleştirebiliriz: “Study history, study history. In history lies all the secrets of statecraft.” Yani “Tarihi incele, tarihi incele. Çünkü devlet adamlığının bütün sırları tarihte yatar.” Osmanlı Devleti’nin henüz ilk asrını doldurmamışken geçirdiği en büyük kriz, 1389-1413 yılları arasında yaşandı. Daha doğrusu 23 yıllık bu dönem iki büyük krize ev sahipliği yaptı. Birincisi Kosova Meydan Savaşı henüz bitmeden Osmanlı Devleti’nin lideri Murad Hüdavendigâr’ın elim bir suikast girişiminde şehit düşmesiydi. Düşünün, savaş henüz bitmemiş ve başkomutan da olan devlet başkanı harp meydanında öldürülmüş. Panik an meselesi… Her şey bitebilir… Lakin “devlet aklı” o tarihte bile o derece gelişmiş durumda ki Osmanlı’da, hemen Yıldırım Bayezid çadıra çağrılıp kendisine biat edilir ve zafere kadar dışarıya bilgi sızdırılmaz. Başka herhangi bir devleti köklerinden sarsacak bu yaman kriz, yalnız Kosova’da ve Balkanlarda değil, Osmanlı Devleti’nin Anadolu topraklarında da yeni bir atılımın işaret fişeği olur.

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

Suud’da Taht Oyunları

Mehmet Ali Büyükkara — Thu, 30 Nov 2017 22:57:03 +0000

Osmanlı Devleti’nin hâkimiyet alanını gösteren haritalarda Arabistan yarımadasının Necd diye anılan merkezî bölgesi Osmanlı sınırları dışında gösterilir. Bir hayli geniş sayılacak bir alanı kapsayan Necd, çöl aşiretlerinin bazı vahalar etrafında yaşadığı, nüfusu seyrek ve hayat şartları çetin bir bölgedir. Osmanlı’nın bölgeye ilgisizliği de bu yüzdendir. Tarihçilerce 18. yüzyılda kurulduğu kabul edilen Suud devletinin bânisi Muhammed b. Suud’un mensubu olduğu aşiret, Necd’in büyük kabilelerinden Aneze’nin veya Benu Hanife’nin alt kollarından biri olarak bilinir. Aneze ve Benu Hanife’nin de Arap soyunun ilk iki boyundan biri olan Adnan’a saf kan bağıyla dayandığı iddia edilir.

Arabistan’daki Suudi hâkimiyetinin tarihi, kuruluş ve yıkılış tarihleri esas alınarak dönemlere bölünmüş şekilde ortaya konmaktadır.

Birinci devlet, Muhammed b. Suud ile Vehhabiliğin kurucusu Muhammed b. Abdülvehhab arasında gerçekleşen 1744’deki Diriye biatleşmesinden başlatılmakta ve Osmanlı ordusunun 1818’de Diriye’yi fethi ile sonlandırılmaktadır.

Üç yıllık bir fetret döneminden sonra Türki b. Abdullah b. Muhammed b. Suud’un Diriye’yi geri almasıyla ikinci Suud devleti başlamıştır. Bu devlet Reşid Oğullarının 1891’de Riyad’ı işgalleri sonucu yıkılmıştır.

Bugün ayakta olan üçüncü devletin tarihi ise Abdülaziz b. Abdurrahman ibn Suud’un 1902’de Riyad’ı geri almasıyla başlatılmaktadır.

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında…

fetret dönemi – Derin Tarih

Fetretten Fethe Hangi Ruhla Yürüdük?

Suud’da Taht Oyunları