Bildiklerimiz kabaca bunlar. Bu yönleri üzerinde 2009 ve 2012 yıllarında iki yazı ile Hasan Tahsin’in 1) Kahraman mı yoksa provokatör mü? olduğu sorusunu sormuş, 2) İlk kurşunu onun attığına hiçbir somut delil olmadığını yazmıştım. Şimdi rahmetli olan Erdoğan Sorguç hemen bütün kaynakları tarayarak Hasan Tahsin efsanesinin nasıl imâl edildiğini İlk Kurşun’un Seyir Defteri adlı kitabında ele almıştı.

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında… 

Asıl adı “Osman Nevres” olan ve yeni bir kaynakta “dönme” olduğu ileri sürülen Hasan Tahsin’in bütün yaşamında açıklanamayan kuşkulu noktalar bulunmaktadır.

İzmir’in Helen kuvvetleri tarafından işgali, Türkiye kurtuluş hareketinin başlangıcı değildir; bu, ciddiyetten son derece uzak bir iddia olarak ortada duruyor. Daha da ciddiyetsiz bir iddia ise ilk kurşunun İzmir’de atılması oluyor; İzmir’de bir “ilk kurşun” anıtının olmasını bir tarih tuluatı olarak görüyorum. Türkiye’nin modern kurtuluş savaşında ilk kurşun İskenderun çevresinde ve yine Ermeni tehditi karşısında atılıyor. (…) Bezmi Nusret Kaygusuz, anılarında, Hasan Tahsin’in her türlü direnişe karşı olduğunu, İngiliz yanlısı “Osmanlı Sulh ve Selamet Cemiyeti” üyesi olduğunu, İzmir’de başyazarlığını yaptığı Hukuk-u Beşer gazetesinin de aynı rengi taşıdığını ortaya koyuyor; “bu gazete, Cemiyeti, tamamen Prens Sabahattin’e bağlamaktadır” diyor.

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında… 

Ketebe Yayınları’ndan çıkan Hasan Tahsin Gerçeği adlı kitabınızda Hasan Tahsin’in, diğer ismi ile Osman Nevres’in Sabetayist olduğunu arşiv belgeleri ile ispatlıyorsunuz. Hasan Tahsin’in Sabetayist kimliğiyle alâkalı neler biliyoruz?

Sabetayist, yani dönme olan Osman Nevres ya da bildiğimiz adıyla Hasan Tahsin, Osmanlı Devleti’nin Selanik vilayetinde, Sabetayistlerin Karakaşlar zümresine mensup olarak dünyaya geldi. Yahudi kültürü ve Sabetay Sevi öğretisiyle büyütüldü. Kendi dünyalarının dışındaki dünyaya kapalı bir hayat sürdükleri için Osman Nevres de bu topluluğun dışındaki kültürden yok denecek kadar az istifade edebildi diyebilirim. Kazandığı karakter yapısının dışına çıkmadı, çıkamadı. Eğitim gördüğü okullar Sabetayist öğretiye dayalı bir eğitim veriyordu. Aynı zümreye ait olan ve onlar tarafından idare edilen okullarda eğitim gördü. İlköğrenimini ikmal etmek üzere doğum yeri olan Selanik’te bulunan Şemsi Efendi Mektebi’ne girdi. Burada okutulan Musevî dinî eğitimini ve başlangıç derslerini tahsil etti. Eğitim sürecinin sonucunda yapılan sınavlarda başarılı olarak şahadetname (diploma) almaya muvaffak oldu. İlköğrenimini ikmal ettikten sonra, yine Selanik’te bulunan ve mensubu olduğu Karakaşlar zümresinin idare ettiği Feyziye Mektebi’ne girdi. Mektepte okutulan ilmî ve fennî dersleri tahsil etti. Eğitimine devam ederken bir yandan da Sabetayist (dönme) kültürünün inceliklerine vakıf oldu.

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında… 

Millî Mücadele’de ilk kurşunu kimin attığı olayı, tarih ilmiyle alakasından ziyade, meslekî ve siyasî bir hüviyet arz eden Hasan Tahsin isminin ön plana çıkarılmasının, Türklüğün varlık kavgası demek olan Millî Mücadele’den hemen hemen yarım asır kadar sonrasına tesadüf etmesi de bu ilginin bir sonucudur. Herkesin ifade ettiği gibi, kaynaklarda bu meseleyi açık ve net bir şekilde çözebilecek ifadeler bulunmamaktadır. Açık bir kesinliğin olmaması, sisli ve müphem bir şekilde yapılan ısrar, konunun zaman zaman gündeme gelmesine neden olmaktadır. Hasan Tahsin’in ilk kurşunu attığı hususunun ısrarlı bir şekilde savunulması ve bu konuda bir kampanya düzenlenmesi, hadisenin hatıra olmaktan uzaklaşıp tarih olmaya yüz tuttuğu bir zamana denk düşer.

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında…