İslam Dünyası – Derin Tarih

Bir Azınlığın Serencamı: İran Yahudileri

Rıza Kurtuluş — Thu, 02 Mar 2023 10:40:46 +0000

İran Yahudilerinin tarihi birbirinden ilginç dönüm noktalarıyla ve sürprizlerle doludur. Yaşanan birçok hadisenin ardından, bugün İran’da kalmaya devam eden 20 bin civarındaki Yahudi, İslâm dünyasının dikkat çekici azınlıklarından birini oluşturur. Perslerle Babil sürgünü sürecinde tanışan Yahudiler Zerdüşt dininden öylesine etkilendiler ki Adolph Franck adlı Yahudi bir yazar şöyle demektedir: “Hiçbir ulus Yahudiler üzerinde Persler kadar derin bir etkiye sahip olmamıştır.”

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

Kraliçe’nin Mirası

Taha Kılınç — Wed, 12 Oct 2022 13:41:57 +0000

Henüz 27 yaşındayken tahta çıktığında 32 devletin resmî olarak hükümdarıydı. Uzun saltanatı boyunca pek çok dönüm noktasına şahitlik etti. İslâm dünyasıyla dikkatli ama sınırları keskin hatlarla belirlenmiş bir ilişki kurdu. Yaşanan hiçbir trajedi konusunda açıktan tavır almadı, herhangi bir katliamı veya suçu açıktan kınamadı. Ölümünün ardından bazı Müslüman ülkelerde “yas” ilân edilmesi ise, yönetici elitler üzerindeki derin tesirini gözler önüne seriyordu…

At Üstünde Bir Evliya: Ahmed Şerîf Es-Senûsî

Yusuf Sami Kamadan — Sat, 01 Feb 2020 03:40:27 +0000

İslam dünyasının neredeyse bütün noktalarında döneminin müessir bir kuvveti olan Senûsî Tarikatı Afrika merkezli olarak kurulmuştu. Bunların içerisinde Ahmed Şerîf es-Senûsî’nin mevkii de diğerleri gibi çok önemliydi. Senûsîliğin kurucusu olan dedesinin Kuzey Afrika’da genişlettiği İslamî uyanış hareketleri, bir sonraki şeyh olan amcası döneminde Afrika’nın içlerine kadar nüfuz etti. Şeyhlik sırası kendisine geldiğinde artık faaliyetler bambaşka bir noktada temerküz etmişti: Cihad… Düşman namlusuyla burun buruna geldiği bir dönemde Ahmed Şerîf es-Senûsî, işgalciler karşısında aynen selefinin yaptığı gibi şeyhlik postundan kalkıp silah kuşanan bir isim oldu. Bölgede yıllarca Fransızlarla süren çarpışma neticesinde onlara ciddi zayiatlar verdirdi. 1911 yılında İtalya tarafından Trablusgarp’ın işgali ise Ahmed Şerîf es-Senûsî’nin cihad faaliyetlerini buraya yoğunlaştırmasına sebebiyet verdi.

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…

Sultan Kur’an-ı Kerim’i İmha Etmedi, Hatalı Nüshaları Toplattı

Ahmet Uçar — Tue, 01 Oct 2019 07:30:21 +0000

Sultan II. Abdülhamid tahttan indirildikten sonra bazı muhalifleri onu dinî kitaplarla birlikte Kur’an-ı Kerimleri ve cüzlerini yakmak ve imha etmekle suçlamışlardı. Hatta Osmanlı ülkesinden kaçarak İngiliz işgali altındaki Mısır’a sığınmış olan Suriyeli reformist Reşid Rıza, Sultan’ın fırsat bulsa Kur’an-ı Kerim’den “şura” ile ilgili âyetleri çıkaracağını, bir başka ifade ile Kur’an-ı Kerim’i tahrif edebileceğini iddia etmişti. Aslında bu, İngilizler tarafından onu İngiliz idaresindeki Hint ve Mısırlı Müslümanların gözünden düşürmek için atılmış bir iftira idi. Bu yazıda İslam dünyasında ilk Kur’an-ı Kerim’in basımı ve özellikle Sultan II. Abdülhamid’in, değil âyetler, harf ve harekeler hususundaki dahi ne kadar hassas olduğunu vurgulayacağız.

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında…

Kemalizm Hiçbir Zaman Sosyalizm Olmamıştır

Anıl Çeçen — Wed, 04 Sep 2019 09:13:02 +0000

Türkiye Cumhuriyeti üç dünya arasında kurulmuş bir merkezî devlettir. Avrupa’nın yanında Avrupa modeline yakın bir devlet kurulmuştur ama Batı tipi liberalizm kabul edilmeyerek Avrupa’nın dışında kalınmıştır. İslam dünyasının içinde Müslüman halk çoğunluğuna dayalı bağımsız bir devlet kurulmuştur ama devlet İslam devleti değil, laik bir yapıdadır. Sovyetler Birliği’ne komşu ve sınırdaş olarak oluşturulurken sosyalist sistem benimsenmemiştir. Bir anlamda Türkiye, jeopolitik yapısına uygun olarak üç dünya arasında merkezî bir yapıda ortaya çıkmıştır. Ulus devlet olmasına rağmen dünyada başka hiçbir devlette olmayan özelliklerle tarih sahnesine çıktığı için “Kemalist Cumhuriyet” diye anılır. Devletin kuruluş sürecinde ortaya çıkan bir yapılanma olan Kemalizm, önce Türk devletinin siyasî ve hukukî modelinin adı olarak öne çıkmıştır. Batılılar ulusal kurtuluş savaşı sırasında Rus devrimine “Sosyalist”, Sovyetler Birliği’nin yanı başında beliren Türk devrimine “kemalist” sıfatını takmışlardır. Rus devriminde sosyalistler başı çekerken, Türk devrimine yön veren güç kemalistler olmuştur.

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

İslamofobi Uzun Vadede Amerikalı Müslümanları Güçlendirecek

Munise Şimşek — Wed, 31 May 2017 21:10:29 +0000

Batı’daki genel İslam karşıtlığıyla İslamofobi arasında benzerlik var mı?

Benzerlikler de var, farklar da… Benzerliğine gelirsek, iki argümanda da iki karşıt dünya tasavvur ediliyor. Aydınlanma döneminde ilerleme paradigmasının etkisiyle geri kalmışlık argümanı öne çıkarılıyordu. Bir tarafta medenî dünya, öbür tarafta onun gerisinde kalmış bir dünya vardı. Ortadoğu ve İslam dünyası genellikle gelişmişliğin karşıtı veya ötekisi olarak tasavvur ediliyordu. Ayrıca bugünden farklı olarak -egzotize etmek veya barbar diye nitelemek şeklinde- daha kısmî bir şiddet vurgusu mevcuttu. Oysa şimdi şiddet merkezli bir yaklaşım var. Bugün güvenlik ön plana çıkarılıyor. Elbette bu, ekonomiyle de alakalı. Yeni konseptte İslam, güvenlik veya barışın karşısında olan, hatta onu tehdit eden bir inanç sistemi olarak gösteriliyor.

Devamı Derin Tarih Haziran Sayısında…