Kuzey Irak – Derin Tarih https://www.derintarih.com Tarih Okuyan Şaşırmaz Fri, 29 Sep 2017 14:18:18 +0000 tr hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.7.5 https://www.derintarih.com/wp-content/uploads/2015/12/favicon-150x150.png Kuzey Irak – Derin Tarih https://www.derintarih.com 32 32 Musul Ah… https://www.derintarih.com/kapak-dosyasi/musul-ah/ Sat, 30 Sep 2017 21:23:52 +0000 http://www.derintarih.com/?p=2754 “Bu alma 4 olaydı / Kar­nıma dert olaydı / Boynuma vuran cellat / Keşke bir mert olaydı”. Bu, Kerkük’ün meşhur hoyratlarından birinin sözü. Ve Musul Kerkük bölgesinde yaşanan süreçte çekilen acı­ları resmediyor. Böyle çok hoyrat var Türkmen ilinde. Kuzey Irak’ta yaşayan Türkmenlerin bölgedeki var­lığı 1265 yıl geriye uzanır. (Oğuzların İslamiyeti kabul ettikten sonra Türkmen diye anıldığını hatırlatayım.) Ya­ni Türkler Anadolu’dan önce Kuzey Irak’a geldiler. Emevî hanedanının Oğuzlardan bir ordu kurduğu, onun yı­kılmasını takiben Abbasîle­rin aynı yolu seçtikleri bili­niyor. Halife Harun Reşid’in muhafız birliği Türklerden oluşuyordu. Mutâsım döne­minde de Oğuzlar Araplarla karışıp bozulmasın diye Ha­life Bağdat’ın yakınında Sa­marra şehrini kurup Türkle­ri burada iskân etmişti. Irak 1514’te Yavuz Sultan Selim’in hükümdarlığı sırasında Çal­dıran Savaşı’yla tamamen Osmanlı ülkesine katılana kadar da bu topluluğun var­lığı sürdü.

Bölge savaşla değil, Kürt asıllı meşhur din âlimi İd­ris-i Bitlisî’nin bizzat padi­şaha başvurup El-Cezire böl­gesini himayesine almasını istemesiyle imparatorluğa il­tihak edildi. Yine -eşkıyalık olayları ve bazı aşiret çatış­maları dışında- hemen hiç­bir isyan çıkmadan dört asır Osmanlı idaresinde kaldı. Ta İstanbul çözülene ve İngil­tere’nin başını çektiği Batı­lı güçler Osmanlı toprakları üzerindeki paylaşım kavga­sında anlaşmaya varana ka­dar! Kerkük ve Musul, İngil­tere ile Fransa’nın payına düşmüştü.

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında… 

]]> 5 Soruda Kurucu Antlaşmalar ve Referandum Krizi https://www.derintarih.com/kapak-dosyasi/5-soruda-kurucu-antlasmalar-ve-referandum-krizi/ Sat, 30 Sep 2017 21:17:26 +0000 http://www.derintarih.com/?p=2751 25 Eylül’de Kuzey Irak’ta bağımsızlık referandumu, Irak başta olmak üzere Tür­kiye ve İran’ı teyakkuza ge­çirdi. Bölgesel aktörler bu haldeyken ABD, İngiltere ve Almanya gibi küresel güç­ler de Barzani’ye görünüş­te “temkinli” davranmasını tavsiye ediyorlar. Hiç şüphesiz Barzani’ye açıktan en büyük desteği İs­rail veriyor. Bunu da her fır­satta dile getiriyorlar. Bilin­diği gibi Kuzey Irak bölgesi, Suriye ile birlikte İsrail’in “vaat edilmiş toprakları” içinde. Hatta baba Molla Mus­tafa Barzani’den beri Barza­nilerin İsrail Devleti ile güç­lü ilişkileri mevcut. Mesela 1990’ların ortalarından iti­baren Kuzey Irak’ta Peşmer­gelere ilk eğitim ve silah des­teği İsrail iç istihbarat birimi Şabak tarafından sağlanmış­tı. Bugün durum değişmiş değil. Öyle ki, referandum çalışmaları sırasında Kuzey Irak’ta bölgesel Kürdistan’ın bayrakları ile İsrail bayrakla­rı beraber dalgalandı. Bütün bunlar referandum konu­sunda Barzani’yi cesaretlen­diren gelişmeler oldu.

Böylesi önemli bir geliş­me karşısında Türkiye, İran ve Irak devletleriyle ortak hareket planları üzerinde çalışmaktadır. Üstelik Tür­kiye, referandum günü yak­laştıkça Habur bölgesinde askerî tatbikatlar yapmak­tan geri durmadı. Diğer ta­raftan Türk kamuoyu, hükü­metten Kuzey Irak’a yönelik bazı siyasî ve askerî tedbirle­re başvurmasını istemekte ve adeta baskı yapmaktadır. Dahası bazı çevreler -buna si­yasiler de dahil- Türkiye’nin muhtemel bir Kuzey Irak ba­ğımsızlığı karşısında 1926 tarihli Ankara Antlaşması ve benzeri uluslararası ant­laşmalardan doğan birtakım haklara sahip olduğunu id­dia edegelmişlerdir. Nitekim 22 Eylül tarihinde MGK ta­rafından yayımlanan bildi­ride benzer görüşler dile ge­tirildi.

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında… 

]]>