Aslında 1876’da tahta geçerken bile nasıl bir siyaset güdeceğinin sinyallerini -anlayabilenlere- vermişti. Meşrutiyet’in ilanını kabul etmiş, ilk etapta pasif bir padişah görünümü çizmişti. Devlet-i Aliyye’nin içinde bulunduğu sıkıntılı sü­reçten çıkabilmesi için o günlerde böyle davranmak gerekliydi. Ancak Sultan’ın kafasında tasarladığı Osmanlı Devleti, bir ucu Japonya’ya, diğer ucu Atlas Ok­yanusu’na uzanan bir nüfuz alanına sa­hipti. Ayrıca İslam Halifesi olmasının da bir gereğiydi.

27 Nisan 1909 günü hazırlanan hal’ fetvasındaki sebepler baştan sona düz­mecedir. Sultan’ın Osmanlı Devleti’nin bekası ve İslam dünyasının sömürgeci devletlerden kurtulabilmesi için gerçek­leştirdiği ve tahttan indirilmesinin yo­lunu açan birçok faaliyeti hal’ ilanının arkasındaki asıl sebeplerdir. Bunlardan fazlaca üzerinde durulmayan 4 gerekçe bile Batılı devletlerin gözünde Sultan II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesi için yeter sebeptir. Çünkü Sultan’ın bugün bile bazı ayrıntılarını çözemediğimiz projeleri, çalışmaları ve cihanşümul si­yaseti başarıya ulaştığı takdirde Batı’nın sömürgeci düzenini çökertebilecekti.

İşte Batı’nın gözünü korkutan o icra­atlarından 4’ü!

Devamı Derin Tarih Haziran Sayısında…