27 Mayıs’ın Kürtleri Sindirme Operasyonu: Sivas Kampı

Nevzat Çiçek — Sun, 30 Apr 2017 21:58:29 +0000

Celal Bayar’ın “Siyasal Kürtçülüğün merkezi”, Hüsamettin Cindoruk’un da “Apo hareketinin kaynağı” olduğunu iddia ettiği Sivas Kampı, 27 Mayıs darbesini gerçekleştirenlerin en büyük günahlarından biriydi. Böyle bir tedbirin çözüm olabileceğini sanıyorlardı ama yanıldıkları çok açık. Zira Sivas Kampı, devlet ile Kürtler arasında 1938-60 yıllarında adı konmamış ittifakın bozulduğu ve Doğunun yeniden dizayn edilmek istendiği tarihî bir dönüm noktasıdır.

Sivas Kampı’na gönderilen farklı etnik grup ve düşünceden insanlara “zorunlu misafir” oldukları ifade edilmişti. “Misafir”lerin “devletin başına bela” oldukları düşüncesinde olan dönemin İçişleri Bakanı Muharrem İhsan Kızıloğlu, bunların bir şekilde öldürülmesi gerektiğine inanıyordu. Kamp komutanı Sabri Koçak’ın direnişi olmasaydı belki bugün sürgün edilen 55 kişinin akıbeti faili meçhul cinayetler olarak tozlu raflardaki yerini alacaktı.

27 Mayıs iktidarı, DP mensupları dışında Kürtlere ve Nurculara da negatif bir tavır sergilemişti. Öyle ki, Milli Birlik Komitesi (MBK) darbeden sonra çıkardığı af kanununda bu olumsuz duruşunu somut şekilde gösteriyordu. Bütün siyasî tutsaklara af çıkartılırken aralarında Canip Yıldırım, Naci Kutlay, Esat Cemiloğlu, Yaşar Kaya, Sait Elçi, Musa Anter, Muhsin Şavata, Fevzi Kartal gibi isimlerin bulunduğu ve iddianamede suçları “yabancı devletlerin müzahereti (kollaması) ile devletin birliğini bozmağa ve devletin hakimiyeti altında bulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmağa matuf fiil işlemek” olarak belirtilen 49’lar Davası’ndan tutuklu Kürtler affın dışında bırakıldı. 27 Mayıs’ın Kürtlere ilişkin ikinci icraatı ise toplu gözaltı operasyonu ve toplama kampı oluşturulması oldu.

Darbeden dört gün sonra Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da tutuklanan, Sivas Kabakyazı’da 5. Er Eğitim Tugayı’nda askerî garnizon içindeki kampta dokuz ay süren zorunlu misafirlik için Sivas’a getirilen yaklaşık 485 kişinin yaşları 14 ila 70 arasında değişiyordu.

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında…

27 Mayıs’ın Rövanşı 12 Mart’la Alındı

Cengiz Sunay — Tue, 28 Feb 2017 22:08:22 +0000

27 Mayıs darbesi neticesinde kurulan Millî Birlik Komitesi, 14 üyesinin tasfiyesiyle neticelenen 13 Kasım 1960’daki iç darbeyle büyük bir güç ve itibar kaybına uğradı. Bu tarihten itibaren dışarıdaki sivil akıl hocaları ve işbirlikçileriyle birlikte orduda birçok cuntanın kurulduğu, bunlardan en yüksek mevkiye gelenin de Türk Silahlı Kuvvetler Birliği olduğu biliniyor. Nitekim bu cuntanın, 15 Ekim 1961 seçimlerinin beklenen neticeyi vermemesi durumunda Meclis başkanlık divanı oluşturulmadan önce 21 Ekim Protokolü’yle sürece müdahalede bulunulacağı ve iktidarın milletin hakiki mümessillerine tevdi edileceği kararlaştırılmıştı.

27 Mayıs’ın alt rütbeli bir subay hareketi olduğu gerçeğinin endişeyle karşılandığı bu dönemde başta Genelkurmay Başkanı Org. Cevdet Sunay olmak üzere generallerin böyle bir müdahalesine mâni olmak gayesiyle sivil siyasetin verdiği antidemokratik tavizlerle darbe geçiştirildi: Meşhur “Yuvarlak Masa” toplantısıyla Cemal Gürsel’e cumhurbaşkanlık, İsmet İnönü’ye başbakanlık garantisi verilmiş; eski Demokrat Partililerin affına mâni olunacağı da İnönü’nün şerhiyle kayıt altına alınmıştı. Adalet Partisi’nin cumhurbaşkanı namzedi Ord. Prof. Dr. Ali Fuat Başgil’i öne sürmesi ise ona yönelik ölüm tehdidiyle bertaraf edilmişti.

Aslî vazifesini gerçekleştirmek üzere kışlasına dönmesi beklenen ordunun asıl niyeti, ilki 22 Şubat 1962’de, ikincisi 21 Mayıs 1963’te girişilen iki askerî darbeyle açığa çıktı. Kara Harp Okulu Kumandanı Kur. Alb. Talat Aydemir’in bedelini Süv. Bnb. Fethi Gürcan’la birlikte asılarak ödediği bu kalkışmalar, ordunun siyasete müdahale refleksini ortadan kaldırmadı. Aksine müdahale edilecekse emir-komuta zinciri içinde olması gerektiği tezini güçlendirdi.

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

Millî Birlik Komitesi – Derin Tarih

27 Mayıs’ın Kürtleri Sindirme Operasyonu: Sivas Kampı

27 Mayıs’ın Rövanşı 12 Mart’la Alındı