Lenin ve Üçüncü Enternasyonal genel olarak Batılı kolonyalist ve emperyalist devletlere karşı yürütülen Millî Kurtu­luş Mücadelelerini desteklemiştir. Mus­tafa Kemal her ne kadar TKP’nin (Üçün­cü Enternasyonal Mensubu Mustafa Suphi liderliğindeki Türkiye Komünist Partisi) etki alanını daraltmak maksa­dıyla 18 Ekim 1920’de Resmî Türkiye Ko­münist Partisi adında bir parti kurmuş­sa da, son kertede bir milliyetçidir. Yani enternasyonalist değildir ki; Lenin de bunun pekâlâ farkındadır. Sonuç olarak, Yunan-Türk Sahasının Tarihi, 1928-1973 ad­lı kitabımda ortaya koymuş olduğum gi­bi, Sovyet-Türk ilişkileri, bu ideolojik ay­rımlar sebebiyle zarar görmüştü (Çerkes Ethem’in Yeşil Ordu’su, Lenin’in M. Ke­mal’den aldığı talimatla Resmi Türkiye Komünist Fırkası’nı Üçüncü Enternasyo­nale üye yapmayı amaçlayan Tevfik Rüş­tü (Aras) liderliğindeki misyonu Mosko­va’ya kabul etmemesi vb).

Rusların daha sonra Yunanlara, “Biz yan­lış yaptık. M. Kemal İngilizlerle beraber hareket ediyor. Biz size destek vermek istiyoruz” dediğini söylüyorsunuz. Bu bil­ginin kaynağı nedir?

Sonradan kitap olarak basılan Propa­gande başlıklı doktora tezimde 1922 yı­lında Atina’ya yapılan gizli bir ziyaretten söz ediyorum. Bu ziyareti gerçekleştiren ekip, Üçüncü Enternasyonal’i ve Bolşevik Hükümeti temsilen Atina’da bulunmuş ve İsveç pasaportuyla ülkeye giriş yapmış­tı. Burada zamanın Yunan Komünist Par­tisi sekreteri Gianis Kordatos ile bir araya gelen heyet, kendisine Moskova’nın, Yu­nanistan’ın Türklerle savaştan çıkması için gerekli yardımı sağlamaya hazır ol­duğunu, zira kendilerinin Fransız (İngi­liz değil) emperyalistlerle irtibat halinde olan Mustafa Kemal’e artık güvenmedik­lerini söylemiştir. Kordatos, Modern Yuna­nistan Tarihi adlı Yunanca kitabının 5. cil­dinde bu olayı bizzat anlatır.

Devamı Derin Tarih Haziran Sayısında…