Hindistan Müslümanlarının (ki 1947 öncesine ait olan bu kullanımla Pakistan, Bangladeş sınırları içerisinde yaşayan bütün Müslümanlar kastedilir) bağımsızlık sürecindeki tavırlarını ana hatlarıyla iki kategoride değerlendirebiliriz:

1. İngilizlere karşı ülkenin bağımsızlığı için Hindularla beraber hareket edip İki Ulus Teorisi’ne karşı çıkanlar: Hakîm Ecmel Han, Muhtâr Ahmed Ensârî, Ebü’l-Kelâm Âzâd gibi isimler, Hindistan’ın bağımsızlığı için Müslümanlar ile Hinduların İngilizlere karşı aynı safta mücadele vermeleri gerektiğini savundular. 1912-14 yılları arasında Hindistan’da yayımladığı el-Hilâl isimli gazete aracılığıyla Hindistan’ın bölünmesi sürecine başından beri karşı çıkan Hindistanlı ilim ve siyaset adamı Ebü’l-Kelâm Âzâd’a göre ayrı bir Pakistan devleti kurulması, Müslümanların Hindistan’ın tamamından vazgeçmesi demekti. Başkanlığını yaptığı Hindistan Kongre Partisi’nin bir toplantısında yaptığı konuşmada da Âzâd, Hindu-Müslüman birlikteliğini şu sözlerle dile getirdi: “Bin yıllık müşterek hayatımız bizleri ortak bir millete dönüştürmüştür. Bu, asla yapay olarak sağlanamaz. Tabiat, kendi şeklini yüzyılların arkasına gizlenen usulleri ile ortaya koymuştur. Biz istesek de, istemesek de Hindistan artık tek bir millet olmuştur, birleşmiştir, bölünemezdir. Ülkeyi bölme ve parçalamaya yönelik hiçbir fantezi veya yapay taslak bu birliği yıkamayacaktır.”

2. Müslümanların maslahatı açısından bağımsız bir İslâm devleti kurulması gerektiğini söyleyip İki Ulus Teorisi’ni savunanlar: Muhammed Ali Cinnah ve Rahmet Ali bu grupta yer alır; ancak İki Ulus Teorisi denildiğinde akla gelen iki isim Seyyid Ahmed Han ve Muhammed İkbal’dir.

Amerika’daki sosyal gerilimler aslında işin başından itibaren hissediliyordu. Popüler yazarlardan Christopher Lasch, Seçkinlerin İsyanı ve Demokrasiye İhanet başlıklı kitabında açıkça “Amerikalılar gelecekten korkuyorlar” diyordu. Çeyrek asır önce yayımlanmış olan bu kitabı okursanız, 2021 yılında Amerikan kongre binasının “boynuzlu beyazlar” tarafından basılmasını hiç mi hiç yadırgamazsınız. Kelimesi kelimesine şöyle diyordu: “Etnik düşmanlıklar cemaatleri bölmektedir. Yönetim hantallaşmıştır. Devlet okullarının cılkı çıkıyor, uyuşturucu ticareti almış başını gidiyor, her yerde şiddet suçları işleniyor. Orta sınıf, rekabetçi küresel ekonomide iş güvencesini yitiriyor. Amerika’nın sorunları o kadar başedilmez durumdadır ki, demokrasinin bu ülkede yaşayıp yaşamayacağı bile şüphelidir.” Immanuel Wallerstein ise Güney’den Kuzey’e (özellikle de ABD’ye) yönelen muazzam göç, bütün zengin ülkeleri demokrasiden çark ettirebilecektir diyordu: “ABD kendini umutsuzluktan ve Üçüncü Dünya savaşlarının maliyetlerinden uzak tutmaya çalışırken, zenginliğini korumak isteyecektir. Göç dalgasını durdurmada başarısız olması halinde, vatandaşlar ile vatandaş-olmayanlar arasında bir duvar oluşturacaktır. Göz kapayıp açıncaya kadar ABD, kendini tabandaki yüzde 30, hatta yüzde 50 ücretli emek gücünün vatandaşlık hakkı olmayanlardan meydana geldiği bir durumda bulabilir. Bu vuku bulursa, saatlerimizi 150-200 yıl geriye almış olacağız.”

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…