Devrim Arabalarının Makûs Talihini Togg Değiştirdi

Olcay Can Kaplan — Mon, 01 Jun 2020 06:01:56 +0000

Yaklaşık altı ay önce, takvim yaprakları 27 Aralık 2019 tarihini gösterdiğinde Türkiye’nin ilk yerli otomobili TOGG görücüye çıktı. Haber kanallarının aynı anda canlı yayına geçmelerinden anlaşılıyordu ki ülke bu müjdeli haberi bekliyordu. Lakin meraklı halk kitlelerinde bir tedirginlik de yok değildi… Bundan 59 yıl önce şimdi televizyon karşısına geçenlerin dedeleri de benzer duygularla radyolarının sesini yükseltmişti. Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel Türkiye’nin ilk yerli otomobili Devrim’i deneyecekti. Türkiye’de yapılan bir otomobil, yerli tekerlekler üzerinde ve yine Türkiye’de yapılan kendi motorunun gücüyle Büyük Millet Meclisi binasının önüne götürülerek Cumhurbaşkanına sunulacaktı. İkinci bir “Devrim” arabası da Paşayı Anıtkabir’e götürecek, sonra aynı arabayla Hipodrom’daki geçit resmine katılacaktı. “Devrim” otomobilinin macerası aslında çok kısa bir süre önce, 16 Haziran 1961 günü başlamıştı. 20 kadar mühendis Ankara’da bir toplantıya çağrılıyordu. Toplantı reisi Emin Bozoğlu salondaki mühendislere dönerek mektupta yazılanları okudu: “Ordunun cadde binek ihtiyacını karşılayacak bir otomobil tipinin geliştirilmesi” görevi TCDD İşletmesi’ne verilmişti. Ellerindeki bütçe 1 milyon 400 bin TL idi. Mühendislerin ilk anda yaşadığı şok, teslim tarihini duyduklarında bir kat daha arttı. 29 Ekim 1961 Cumhuriyet Bayramı kutlamalarına yetişmesi isteniyordu ilk yerli otomobilin. Mühendislerden bir mucize bekleniyordu adeta! Bu mucizeyi gerçekleştirmek ise imkânsıza yakın bir zorluğu barındırıyordu. Bir kısım mühendis “devletin” biçtiği 4.5 aylık sürenin kısalığına dikkat çekerek projeyi kabul etmedi. İçlerindeki idealist mühendislerin teşvikiyle geri kalanlar bu büyük taşın altına gövdelerini koyacaklardı. Türkiye’nin o zamanki yetişmiş iş gücü bu projeye inanmakta zorlanıyordu. Türkler otomobil ve motor yapacakmış denildiğinde, Teknik Üniversite toplantı salonlarındaki gülüşmelerin sesi dışarılara kadar geliyordu. Özel sohbetlerde ise bu işin gerçekleşemeyeceği yönünde fısıldaşan sanayiciler devletin ‘rezil’ olacağından emindiler.

Ekip içerisindeki mühendisler ise bütün bu söylenenlerden soyutlanarak çalışmaya devam ettiler. İmkânsızı gerçekleştirmeye ant içmiş bu yeni nesil genç mühendisler, Türk milletinin gururu olmak için gece gündüz çalışıyorlardı. TCDD’nin Ankara, Eskişehir, Sivas ve Adapazarı fabrikaları gerekli yedek parçaları mühendisler için üretiyor, projenin liderliği yapan Emin Bozoğlu ise Ankara’daki yüksek rütbeli askerlerle ekibin koordinasyonu görevini üstleniyordu. Çünkü 27 Mayıs 1960 darbesinin üzerinden çok kısa bir zaman geçmişti ve askerler bürokraside oldukça etkin konumdaydı.

Devamı Derin Tarih Haziran Sayısında…

Mucitsiz İcat: Direksiyon

Metin Taha Yılmaz — Sat, 01 Feb 2020 02:00:53 +0000

Geçtiğimiz haftalarda TOGG’un geliştirdiği yerli otomobilin lansmanı şanına yaraşır bir merasimle yapıldı. Böylece Devrim otomobilinin başından geçen hadiselerle akim kalan hazin hikâye, 60 senedir damarında zerre kadar Müslüman kanı taşıyan herkesin umutla beklediği mutlu sonla neticelendi. Zira artık hikâyenin kahramanları da yazanı da bizden birileriydi. Türkiye’nin otomobilini üretme hayâlini seneler evvel seslendiren ve engellemek için büyük gayret gösteren neo-antidevrimcilere inat sabır ve sebat ile mücadele eden Başkan Erdoğan, direksiyonun başına geçip yerli ve millî otomobili kullanan ilk kişi oldu. Hakkıdır. Yakışır. Yakıştı da… Ertesi gün emekli memur gazetesi ile aşırı mezhepçi gazete de dahil bütün gazetelerde aynı minvalde manşetler vardı: Başkan direksiyonda.

Haber değeri olan biri araba kullanınca “filan direksiyonda” şeklinde başlık atmak adettendir. Bir de bu ve buna benzer haberleri duyunca ‘gemi azıya alan müzmin muhalifler’ var tabiî. Ancak gemi azıya almak mâhut muhalefete çok yakışmakla beraber direksiyon başına geçmek gibi müsbet ve vücudî bir mânâyı ihtiva etmez. Mevzumuz da değildir. Bizim mevzumuz bu ay direksiyon. Öyle ya sen on binlerce liralık araba üret, haber “başkan direksiyonda” diye verilsin. Demek ki bu direksiyon mühim bir şey.

İnanmayacaksınız ama ilk arabalarda direksiyon yokmuş. Ben de araba ve direksiyonu Leyla ile Mecnun, hilâl ile yıldız, yelek ile düğme gibi birbirinin mütemmim cüzü zannederdim. Ama öyle değilmiş. Önceleri otomobil üreticileri direksiyon simidinin yerine yeke koyuyorlarmış. Yani ilk şoförler taka kullanır gibi ‘yeke’ ile yön veriyormuş arabaya. Karadeniz’in azgın dalgalarında rızkını balıkçılıkla kazanan Temel’e, Dursun’a, Fadime’ye vız gelir tırıs gider ama eğer direksiyon simidi icat edilmeseymiş zannımca Erzurum’da her gün onlarca kaza olurmuş. Hele şu karlı günlerde… Hafazanallah! Erzurumluları düşündüğünden değil elbet, ilk direksiyon simidini Alfred Vacheron adında bir adam geliştirmiş. Maksadı 1894 senesinde Paris’te düzenlenen dünyanın ilk otomobil yarışmasında rakiplerine üstünlük sağlamakmış. Ürettiği arabayı kendisi kullanan Vacheron muradına erememiş ve yarışmayı 12. olarak tamamlamış ama geliştirdiği aksamla adını tarihe yazdırmayı başarmış. Geliştirdiği diyorum, zira mucidi o değil.

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…

TOGG – Derin Tarih

Devrim Arabalarının Makûs Talihini Togg Değiştirdi

Mucitsiz İcat: Direksiyon