Türkiye Cumhuriyeti – Derin Tarih

Eski Türklere Dair 30 Soru 30 Cevap

Ahmet Taşağıl — Sat, 04 Feb 2023 12:50:15 +0000

Türkiye Cumhuriyeti Gök Türklerin devamı mıdır? İlk Türkler ne zaman tarih sahnesine çıkmışlardı? Türkleri diğer milletlerden ayıran karakteristik özellikler nelerdi? Hangi dini benimsemişlerdi? Ordu teşkilatlarının asli unsurları nelerdi? Ergenekon neresidir? İslâmiyet öncesi Türklere dair en çok merak edilen soruları, sahanın uzmanı, Yeditepe Üniversitesi Tarih Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ahmet Taşağıl’a yönelttik. Hocamızdan, hafızamızda yer etmiş, yanlışlarla dolu tortuları durultan cevaplar aldık. Şimdi siz de Türk tarihine dair beyaz bir sayfa açın zihninizde ve sahanın şifrelerini sil baştan çözmeye hazır olun.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Vefatının 42. Yılında İsmail Hakkı Uzunçarşılı

Mehmet İpşirli — Fri, 01 Nov 2019 05:20:40 +0000

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla birlikte pek çok alanda girişilen yeni hamleler içerisinde Türk dili ve tarihi konusundaki çalışmaların çok önemli ve anlamlı bir yeri vardı. Çünkü bu iki alan aynı zamanda yeni devletin kimliğinin inşasındaki en önemli iki temel taşı teşkil ediyordu. Mustafa Kemal her iki kurumun sadece kurulması için çaba göstermekle kalmamış; devamlı olarak faaliyetlerini yakından takip etmiş, uzmanların yorumlarından da istifade ile kendi görüşlerini ortaya koymuştur. İsmail Hakkı Uzunçarşılı’yı (23 Ağustos 1888-10 Ekim 1977), Osmanlı tarihi üzerine siyasî ve ideolojik yaklaşımdan uzak belge neşirleri, monografi çalışmaları ve bilhassa Osmanlı teşkilat tarihi üzerine umumî telifleriyle tanınan, bulunduğu her şehir ve kurumun hakkını veren Cumhuriyet döneminin bu büyük tarihçisini değerlendirmek ve bütün özellikleriyle tanıtmak zordur. “Tarihçi olunmaz, dünyaya tarihçi gelinir” anlayışını Uzunçarşılı’nın hayatı adeta isbatlar mahiyettedir. 1977 yılında, 90 yaşında, Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi’nde çalışırken vefat etmesi tarih zevk ve sezgisine sahip olan bu tarihçinin hayatını nasıl değerlendiğini ve nerede geçirdiğini özetleyen bir gösterge niteliğindedir.

Devamı Derin Tarih Kasım Sayısında…

AYKUT KAZANCIGİL: SULTAN II. ABDÜLHAMİD DEVRİNDE BİLİM PATLAMASI YAŞANMIŞTIR.

Havva Akdağ — Wed, 04 Sep 2019 09:12:47 +0000

Konuşan: Havva AKDAĞ

Bilim tarihçisisiniz ama esasen doktorsunuz. Bu iki hususiyetinizi göz özünde bulundurarak “Osmanlı’da bilim yoktu!” klişesine neşter vurarak başlamaya ne dersiniz?

Bir devlet 600 sene yaşmış, dünya devleti haline gelmiş, mirası da Türkiye Cumhuriyeti olmuşsa, bu devlette bilim yapılmadı demek mümkün değil! İnsan nasıl aç karnına çalışamazsa, bilimsiz bir devlet de olmazdı. Osmanlı’da bilim vardır; kurulduğu andan itibaren vardır. Devlet kurucusu olarak Osman Gazi çalışmış. Ondan sonra gelen Orhan Gazi aldığı her yerde medrese açmış. Mesela İznik’i almış, medrese açmışlar; Bursa’ya gelmiş, medrese yapmışlar; Edirne’ye geçmiş, medrese açmışlar, camiler yapmışlar… Anadolu’da da bu faaliyete devam etmişler.

Osmanlı teknik, bilim ve kültürü Selçuklulardan miras almıştır. Selçuklular da İslamî kültürün devamıdır. Bir İslamî kültür vardır ve kitlesel büyük bir kültür olarak Cumhuriyet dönemine kadar gelmiştir. Osmanlı bilimi kendi kendine, yavaş yavaş gelişmeye başlamış; Edirne’den Balkanlar’a, ondan sonra Anadolu’ya yayılmış ve her yerde standart değerler elde etmiştir. Bu kültürün üst seviyesini veren, medreselerdir. Seneler sonra ünlü Fransız eğitim bakanı Duruy, “Fransa’nın her yerinde bu sabah aynı saatte sınıflar açılacak ve aynı kitaplar okunacak” diyor. Medrese bunu çok sene evvel yapmış. Medreselere bakıyorsunuz; İstanbul’da, Belgrad’da, Tunus’ta ve Bağdat’ta okunan kitaplar aynı. Yani Osmanlı eğitime standart getiriyor. İşte bu standart, bütün İslamî kültürün standartlaşmasının temelinde yatıyor. Hangi medreseden mezun olursa olsun, aynı liyakatte öğrenciler yetişiyor. Osmanlı eğitim sisteminin anlaşılmamış ilginç taraflarından biri de cerre çıkmaktır. Kitleye kültürü yaymaya çalışan “cer” sistemi vardı. Genelde alay edilen bir sistemdir, fakat bu tutum yanlıştır. Cerre çıkma üç aylarda olurdu. Medrese talebeleri İstanbul’dan çıkarlardı. İstanbul gibi büyük şehirlere gidilmesi yasak olduğu için köy ve kasaba gibi ufak yerlere giderlerdi. Cerre çıkan hoca, İstanbul’daki kültürü köy ve kasabadaki din adamlarıyla karşı karşıya getirirdi. Kültürün yayılımı bakımından mükemmel bir sistem! Bu sistem aşağı yukarı 1850’lere kadar yürümüş, ondan sonra zayıflamıştır. Çünkü yeni bilgiler, yeni teknikler, yeni görüşler gelmiş. Bu hareketlerle medrese çok aktif bir yer oluyordu.

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…