1. Haçlı seferinde çok güçlü ve donanımlı olan bu ordular karşısında duramayıp geri çekilir ve onları vur-kaç taktiğiyle yıpratmayı tercih eder. Bu sırada Haçlıların öncüleri sayılan Piyer Lermit ordusunu perişan etmiş, ayrıca müttefiki Dânişmend Gazi ile beraber 1101 yılında üç Haçlı ordusunu imha ederek Anadolu’nun vatan olarak kalmasını sağlamıştır. Haçlı seferleri yüzünden onun döneminde Türkiye Selçuklu Devleti’nin başkenti Konya’ya nakledilir ve burası devletin yıkılışına kadar Selçuklu başkenti olma özelliğini korur. Haçlı tehlikesi sona erince, Malatya’yı ele geçirmek amacıyla giriştiği hazırlıklar Dânişmend Gazi ile arasının açılmasına sebep olur. Aralarında cereyan eden savaş sonunda Dânişmend Gazi mağlup olmuş, kısa bir süre sonra da vefat etmiştir. Bu durumu fırsat bilen Sultan I. Kılıç Arslan Malatya’yı kuşatır ve şehri 1105 ya da 1106 yılında ele geçirir.

Kılıç Arslan artık Anadolu’daki en kudretli Türk hükümdarıdır. Sonunda babası Süleymanşah’ın yarım bıraktığı işi tamamlamaya niyetlenir ve belki de -Büyük Selçuklular olarak tanımladığımız- Mikâiloğulları’na hem babasının ölümünün, hem de kendisinin hapsedilmesinin hesabını sormaya karar verir. Amacı Büyük Selçuklu tahtını ele geçirmektir. Henüz gençtir, herhalde bunun son seferi olacağını tahmin edememiştir. Büyük Selçukluların egemenliği altında bulunan Musul şehrini ele geçirerek ilk adımı atmış olur. Sultan bu şehre gelmeden önce Büyük Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar Musul’daki mevcut valisi Emîr Çökürmüş’ü görevden alıp yerine Emîr Çavlı Sakavu’yu tayin etmiştir. Ancak eski vali görevi bırakmak ve şehri teslim etmek istemeyince yeni vali ile çarpışır ve sonuçta mağlup olur.

Öte yandan eski vali Çökürmüş’ün adamları Büyük Selçuklulara teslim olmak istemezler ve şehri kendisine teslim edeceklerini söyleyerek Türkiye Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan’ı Musul’a davet ederler. İşte Sultan I. Kılıç Arslan’ın ölümüyle sonuçlanacak sefer böyle başlamıştır. Musul’u ele geçirince Büyük Selçukluların yeni valisi ile çarpışmaya girmesi kaçınılmazdır.

Kılıç Arslan, Çavlı ile savaşmak için Musul’dan ayrılmadan önce şehirde bir düzenleme yapar. Şehrin idaresini, yanında bulunan oğullarından Melikşah (Şahinşah)’a bırakır ve oğluna önde gelen emîrlerinden Bozmuş’u atabeg tayin eder. Eşi Ayşe Hatun ile ondan doğma küçük oğlu Tuğrul Arslan’ı da şehirde bırakmıştır. Bundan sonra Sultan Kılıç Arslan yanında Diyarbakır (Âmid) beyi Yinal oğlu İbrahim, Harput beyi Çubuk oğlu Muhammed olduğu halde Çavlı ve müttefiklerine karşı savaşmak üzere harekete geçecektir.

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında… 

Selçuklular tarih sahnesine çıktıkları ilk andan itibaren savaşçı özellikleriyle dikkatleri üzerlerine topladılar. Hatta onları, iktidarları için tehlikeli bulan Karahanlı kağanları ve Gazneli sultanları adım adım izleyerek bölgelerinden uzaklaştırmaya çalışmışlardı. Bizans imparatorları da Anadolu yarımadasına gelen Selçuk Bey’in torunlarını tehlikeli görmüş, İran’ın doğusuna sürmek istemişlerdi. Ancak atları üzerinde hafif silâhlarla düşmana, “çok kısa yağıp büyük tahribata neden olan dolu yağışı” gibi saldıran Anadolu’nun bu yeni sakinlerine karşı hiçbir varlık gösteremediler.

Bizans İmparatorluğu’nun Türkiye Selçuklu Devleti’ni Anadolu’dan atmak üzere tertip ettiği Akşehir (1116) ve Konya (1146) kuşatmalarıyla Myriokephalon Savaşı (1176) başarısızlıkla sonuçlandı. Bizans’ın âciz kaldığı yıllarda devreye giren Haçlılar karşısında da son derece başarılı savaşlar çıkaran Selçuklular Anadolu’nun işgaline fırsat tanımadılar.

Selçuklular savaş sanatıyla o kadar bütünleşmişlerdi ki, darp ettikleri sikkelerden avlarına, spor ve eğlencelerinden devlet idaresine, haberleşmeden imar faaliyetlerine her yerde bu savaşçı ruhun izlerini görmek mümkün. Atları mükemmel şekilde eğiterek bir savaş aracı olarak kullanıyor, at sırtında ok ve yay ile savaşıyor, kement atıyor, mızrak ve kılıcı mahirane kullanıyorlardı. Engebeli ve dik arazide, dağlık bölgelerde ve en zor arazi şartlarında dahi ustaca savaşırlardı.

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…