Kadrajdaki İstanbul – Derin Tarih

Karamanoğulları’ndan bugüne Barış Manço mirası

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 02 Feb 2026 15:10:28 +0000

Vefatının üzerinden 27 yıl geçmiş olsa da kültür ve sanat tarihimize adını yazdırmış bir Türk ozanı olarak Barış Manço bugün yeni nesiller arasında da seviliyor, dinleniyor. Unutulmaz eserleri, Türk kültürüne ve tarihine bağlılığı, Karamanoğullarına uzanan aile kökleri ve daha pek çok yönüyle kendisini yad ediyoruz.

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…

Bâbıâli Bir Zamanlar Siyasetin Kalbi, Basın-Yayın Dünyasının Hafızasıydı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 05 Jan 2026 14:36:42 +0000

1756 yılında Sultan III. Osman tarafından resmen açılmasından sonra Osmanlı Devleti fiilen Bâbıâli adıyla şöhret bulan sadrazam konaklarından yönetildi. 1839 yılındaki yangın sonrasında Bâbıâli yeniden yapılmış ve 1844’ten itibaren sadrazamın ikametgâhı olmaktan çıkarılarak tamamen devlet dairesi statüsü kazanmıştır. İstanbul’un en gösterişli üç tarihî kapısından birine sahip Bâbıâli, günümüzde İstanbul Valiliği olarak hizmet etmektedir. Siyasetin olduğu kadar bir dönem basın-yayın dünyasının da kalbi olan muhitin tarihine kısa bir yolculuk…

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Beyazıt Meydanı’nın Muhafızı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Wed, 03 Dec 2025 09:01:40 +0000

İstanbul Üniversitesi merkez binasının giriş kapısı olarak hizmet veren âbidevî kapı, üniversite bahçesindeki Yangın Kulesi ile Beyazıt Meydanı’nın tarihî kompozisyonunu tamamlar. Osmanlı döneminde “Dâire-i Umûr-ı Askeriyye” girişi olarak kullanılan kapı, kesme küfeki taşı kaplamalıdır ve iki tarafından dendanlı kulelerle üçlü bir giriş takı biçiminde inşa edilmiştir. Cumhuriyet’te birlikte kaderi ve işlevi değişen eserin serencamını birlikte hatırlayalım.

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında…

Dördüncü Vakıf Han

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 10 Nov 2025 08:44:41 +0000

Mevlanakapı, İstanbul’u muhafaza eden 6,5 kilometrelik kara surlarının 14 kapısından biri. Bizans döneminde, Çekmece semtine giden yol burada geçtiği için “Porta Rhesion” ve yine Vikingli tüccarların giriş çıkış yaptığı tek kapı olması hasebiyle “Porta Ruso” adlarını almıştır. Fetihten sonra “Yenikapı” adıyla İstanbul halkına hizmet etmiş ve 16. yüzyılda yakınına yapılan Yenikapı Mevlevîhânesi’den dolayı “Mevlevîhâne Kapısı” şeklinde anılır olmuştur. Günümüzde ise halk arasındaki söylenişiyle “Mevlanakapı” olarak bilinmektedir. Yaklaşık bir buçuk asır önce İsveçli bir fotoğrafçının objektifine yansıyan bu kadim kapıyı aralayalım ve kollarında kimleri misafir etmiş, birlikte öğrenelim.

Devamı Derin Tarih Kasım Sayısında…

Bahçekapı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 06 Oct 2025 11:51:30 +0000

Bugün Eminönü ile Sirkeci arasında bir semt adı olarak kalan Bahçekapı, Osmanlı zamanında Dersaadet denilen suriçi bölgesine geçiş sağlayan noktalardan biriydi. O gün de bugün de şehrin en renkli mekânlarından olan Bahçekapı, sinesine sığdırdığı irili ufaklı tarihî eserlerle İstanbul’un unutulmaması gereken mücevherlerinden.

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında…

III. Ahmet Çeşmesi

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 01 Sep 2025 12:02:42 +0000

Üsküdar Meydanı’nda, bir mücevher misali Mihrimah Sultan Camii’nin eteğine iliştirilmiş III. Ahmed Çeşmesi, yalnızca bir su kaynağı değil; Osmanlı’nın şiir, hat ve mimarî sanatlarının buluştuğu zarif bir abidedir. Nedim, Rahmî ve Şâkir’in satırlarıyla birleşerek taşa işlenmiş bir edebiyat hazinesi oluşturur. Asırlar boyu yolculara ab-ı hayat ikram eden bu çeşme, Üsküdar’ın hafızasında şiirle yoğrulmuş bir taş medeniyetinin de timsalidir.

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

Beyazıt Devlet Kütüphanesi’nin Tarihî Serencamı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Thu, 03 Jul 2025 10:49:39 +0000

Jandarma mektebi oldu, Fransız işgali sırasında kışlaya dönüştü, Cumhuriyet döneminde bir süre diş hekimlerini ağırladı. Şimdi ise sayfaların sessizliğine ev sahipliği yapıyor. Beyazıt Devlet Kütüphanesi, yalnızca kitapları değil, zamanın izlerini de koruyor.

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

Kitapların Bereket Yurdu: Sahaflar Çarşısı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Fri, 02 May 2025 10:13:31 +0000

Kitap muhiplerinin asırladır iptilası oldukları Sahaflar Çarşısı; kıymetli el yazmaları, nadide ilk baskılar ve baskısı tükenmiş eserlerle asırlara meydan okuyan bir miras mekân. Sahafların son müptelaları da, onların öpe koklaya edindikleri yorgun sayfalar da birer birer göçüp giderken, siyah beyaz fotoğraflara saklanan bu asude kitap bahçesinden bugünün nasibine ne kaldı, birlikte düşünelim.

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında…

İstanbul’un Baharat ve Lezzet Diyarı Mısır Çarşısı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Tue, 04 Mar 2025 09:02:24 +0000

Eminönü Meydanı’ndan Yeni Cami’ye yaklaştıkça, havsalamızı efsunlayan kokulara ve cıvıltılı esintiye mağlup düşer, kendimizi Mısır Çarşısı’nda buluruz. Rayihası kadar renkleriyle gözleri de kendine meftun eden baharat tezgâhları, kuru yemiş ve meyveler, şekerlemeler, şifalı otlar, çaylar… Çarşıyı turlayıp da kendinden geçmeyen var mıdır? 30 Ekim 1665’te ibadete açılan Yeni Cami’nin giderlerini karşılamak amacıyla yaptırılan Mısır Çarşısı, o tarihlerden günümüze ikram ettiği koku ve tatlarla müşterek hafızamızı diri tutuyor.

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

Bozdoğan Kemeri

H. Yıldırım Ağanoğlu — Fri, 21 Feb 2025 13:59:04 +0000

Bizans İmparatoru Valens tarafından yaptırılan ve 378 yılında hizmete giren “Valens Su Kemeri” Osmanlı döneminde “Bozdoğan Kemeri” adıyla anılmıştır. Fatih ile Beyazıt tepeleri arasında kalan çukur bölgede uzanan kemerin suyu Beyazıt’taki bir havuzda toplanırdı. Üst kotu 60 metreyi geçen kemer fetihten sonra da önemini korudu. İstanbul’un su ihtiyacını karşılamak amacıyla Fatih, II. Bayezid ve Kanûnî dönemlerinde hazırlanan her projeye dâhil edildi. Modern dönemlerde misyonunu yitirmiş olsa da bu devasa yapı, İstanbul’un hafızasını inşa eden Bizans-Osmanlı müşterek mirasını temsil eder. Henri Prost’un uğruna nice tarihî eseri yıkıp geçtiği Atatürk Bulvarı’nı Bozdoğan Kemeri’nin altından geçirmesi de bu mazinin hatrına mıdır sizce?

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…

İstanbul’un Kalbinde İrfan Yuvalarına Açılan Bir Sur Kapısı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 06 Jan 2025 08:05:58 +0000

Fetihten sonra “Yenikapı” adıyla İstanbul halkına hizmet etmiş ve 16. yüzyılda yakınına yapılan Yenikapı Mevlevîhânesi’den dolayı “Mevlevîhâne Kapısı” şeklinde anılır olmuştur. Günümüzde ise halk arasındaki söylenişiyle “Mevlanakapı” olarak bilinmektedir. Yaklaşık bir buçuk asır önce İsveçli bir fotoğrafçının objektifine yansıyan bu kadim kapıyı aralayalım ve kollarında kimleri misafir etmiş, birlikte öğrenelim.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Ekonomik Gücün Simgesi Çarşû-yı Kebîr’den Turistik Kapalıçarşı’ya

H. Yıldırım Ağanoğlu — Tue, 02 Jul 2024 11:25:42 +0000

İlk çekirdeği fethin hemen ardından teşekkül eden Kapalıçarşı, Fatih Sutan Mehmed tarafından vakıflarına gelir sağlamak amacıyla inşa ettirilen bedestenin civarında gelişmiştir. Yüzyıllardır İstanbul’un hatta imparatorluğun kalbinin attığı Kapalıçarşı, sosyal ve iktisadî hayatın merkezlerinden olduğu kadar, mimarî yapısı ve kültürel atmosferi ile de seyyahların uğrak mekânlarından biri olmuştur…

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

İstanbul’a Bizans İmparatorluğunun Hediyesi: Çemberlitaş

H. Yıldırım Ağanoğlu — Thu, 08 Feb 2024 13:25:14 +0000

Konstantin Sütunu, Yanık Sütun ya da bugün bilinen ismiyle Çemberlitaş… Bizans’tan cumhuriyete asırların mirasıyla yükselen ve İstanbul’daki en eski eserlerin başını çeken bu yorgun ve vefakâr sütunun 2000 yıla yaklaşan mazisine birlikte uzanalım.

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…

Galata Köprüsü’nde Maziyi Adımlamak

H. Yıldırım Ağanoğlu — Fri, 12 Jan 2024 08:43:04 +0000

Galata Kulesi, Topkapı Sarayı, Kız Kulesi, Ayasofya ve Boğaz’da süzülen vapurlar… İstanbul’un bu ikonik sembollerine Haliç’in iki yakasını birbirine bağlayan Galata Köprüsü’nü de eklemek gerekir. İster puslu bir İstanbul sabahında, ister kızıl bir gün batımında adımlansın Galata Köprüsü’nü geçmek çocuksu bir heyecan verir insana. Peki, bu köprünün tarihi nereye uzanır? Haliç üzerine ilk köprü ne zaman yapılmıştı ve bugün kullandığımız, kaçıncısı? Gelin Galata Köprüsü üzerinde bir ileri bir geri adımlayalım maziyi.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Atlı Tramvay Güzergâhında Kaybolan Bir Cami

H. Yıldırım Ağanoğlu — Tue, 03 Oct 2023 11:31:01 +0000

İlk defa 1832’de New York’ta kullanılan atlı tramvay, 1855 yılında Avrupa’ya ulaştı. 3 Eylül 1869’da ise Eminönü’nden Pangaltı’ya, Edirnekapı’dan Galatasaray’a uzanan rayların üzerinde konforlu bir seyahat imkânı sunmaya başladı İstanbullara. Ne var ki art arda yaşanan savaşlarda atlara ihtiyaç duyulması ve elektriğin devreye girmesiyle yarım asır kadar sonra tarih sahnesinden çekilirken, bize de siyah-beyaz bir İstanbul fotoğrafından hem yitip giden bir caminin hem de atlı tramvayların serencamını dinlemek düştü.

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında…

İstanbul Yangınları

H. Yıldırım Ağanoğlu — Wed, 02 Aug 2023 11:32:17 +0000

Tarihî İstanbul, kurulduğundan itibaren büyük yangınlar geçirmiş ve her seferinde efsanedeki zümrüd-ü anka kuşu misali küllerinden yeniden doğmayı bilmiştir. Nice tarihî ve kültürel yapıyı yok eden bu yangınlar, zaman içinde şehrin karakterinin ayrılmaz bir parçasına dönüştü. Gelin, yorgun fotoğrafların refakatinde, “ahşap İstanbul”un dar sokaklarına dalalım ve yangınlardan savrulan külleri birlikte takip edelim.

Devamı Derin Tarih Ağustos Sayısında…

İstanbul’un Avrupa’ya İmrenen Bir Yüzü

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 17 Jul 2023 08:25:38 +0000

İstanbul’da tarih boyunca gayrimüslim nüfusun yoğunlukta bulunduğu Beyoğlu’nun her köşesi birbirinden dikkat çekici hatıralarla yüklüdür. İstiklâl Caddesi’nin Karaköy yönündeki ucunda bulunan Tünel Meydanı da bunlardan biri. Şimdi gelin 80 yıl öncesine uzanalım ve siyah-beyaz bir fotoğraf eşliğinde bu meydanın eteğinde biriktirdiklerini usul usul döküşünü seyredelim.

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

İstanbul Troleybüsleri

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 03 Apr 2023 08:59:34 +0000

1950’lerin sonunda elektrikli tramvaylar kaldırılınca, İstanbulluların transfer ihtiyacını karşılamak üzere troleybüs sistemi kurulur. Üstten elektrik hattına bağlı olan bu nevi şahsına mahsus otobüsler büyük şehrin trafiğini bir nebze olsun hafifletir. Lakin elektrikle çalışıyor oluşu ömrünü uzatmak bir yana, 23 yılla sınırlayacaktır. İşte, yarım asır önce İstanbul caddelerini arşınlayan bu kırmızı-krem odacıkların çocukluğumuzu kucaklayan seyahati.

Devamı Derin Tarih Nisan Sayısında…

İlk Arabalı Vapur

H. Yıldırım Ağanoğlu — Fri, 03 Feb 2023 14:07:54 +0000

Eski Boğaziçi deyince, suların üzerine yayvan inciler misali serpilmiş kayıklar gelir akla. 19. yüzyıl sonlarında bu manzara yavaş yavaş silinerek kayıklar yerini vapurlara bıraktıysa da atlı arabaların karşıya geçmesi için vapurlar pek de kullanışlı değildi. Çok geçmeden, araba ve mal nakli için Şehir Hatları, yani orijinal ismiyle Şirket-i Hayriye tarafından projelendirilerek İngiltere tersanelerine ısmarlanan Suhulet adlı arabalı vapur, daha motorlu araçların bilinmediği İstanbul’da yük ve at arabalarını taşıma ihtiyacı üzerine hizmete girdi. Dünyanın ilk arabalı vapuru ilk seferini 1872’de Kabataş-Üsküdar arasında yaptı. O günden sonra arabalı vapurlar, 1973’te Boğaziçi Köprüsü açılana kadar, bir asır boyunca İstanbul’un yükünü fedakârca omuzlayacaklardı.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Bir Karaköy Masali

H. Yıldırım Ağanoğlu — Thu, 05 Jan 2023 11:41:22 +0000

69 sene öncesinin Karaköy meydanı; güzelim camii, telaşlı İstanbul ahalisi, tıngır mıngır tramvayı ve onları tepeden gözetleyen Galata Kulesi’yle eski İstanbul’a hasretimizi köpük köpük kabartıyor!

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…