Kitâbelerdeki Tarih – Derin Tarih

İstanbul ve Bursa’nın Eski Cadde Levhaları

Oktay Türkoğlu — Mon, 02 Mar 2026 08:37:12 +0000

İstanbul ve Bursa’nın bugün gözden kaçan eski cadde levhaları, yalnızca birer yön tabelası değil; belediyecilik tarihinden siyasî rekabetlere, hat sanatından modernleşme hamlelerine uzanan çok katmanlı bir hafıza taşıdır. İşlevini yitirmiş gibi görünen bu “anıt taşlar”ın izini sürerek şehrin sokak adları üzerinden unutulmuş bir tarih atlasını yeniden okumaya hazır mısınız?

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

Edirnekapı’da Börklü Bir Yeniçeri Mezar Taşı

Oktay Türkoğlu — Fri, 01 Aug 2025 06:17:44 +0000

Eskiye nazaran belirli bir hassasiyet oluşsa da İstanbul’daki mezar taşları hâlâ hak ettiği ilgiyi görmüş değil. Cami, medrese veya tekke gibi yapıların yanındaki hazireler daha şanslıyken Karacaahmet, Edirnekapı, Eyüp gibi umumi kabristanlar perişan durumda. Edirnekapı’da Maktul Mustafa Paşa Camii’nin karşı cihetine ve Dürrizâde Sofası olarak anılan alanın Eyüp tarafına doğru alt kısmında yer alan börklü yeniçeri mezarı da onlardan biri.

Devamı Derin Tarih Ağustos Sayısında…

Mahmud Celaleddin Paşa’nın Mezar Taşı

Oktay Türkoğlu — Thu, 03 Jul 2025 10:38:59 +0000

Çorlulu Ali Paşa’nın soyundan gelen Mahmud Celaleddin Paşa, hem devlet işlerindeki dirayeti ve sadakati hem de birkaç dile hâkimiyeti, şiir ve inşadaki kabiliyetiyle öne çıkar. Paşa’nın Yahya Efendi Dergâhı haziresinde yer alan mezar taşı, bu hünerlerini yansıtacak biçimde mimarî açıdan İstanbul’un en dikkate değer makberlerinden biridir. Özellikle kitâbesi çok yönlü bir Tanzimat paşasının statüsünü yansıtır niteliktedir.

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

İstanbul Sayfiyelerinin “Ahubabası” Yakacık’ta Bir Seyran

Oktay Türkoğlu — Wed, 08 May 2024 13:27:40 +0000

Su kaynaklarının bolluğu ile yüksek ve havadar bir noktada bulunması sebebiyle Osmanlı’nın son zamanlarında daha ziyade bir yazlık mekân olarak tercih edilen Yakacık, İstanbulluların uğrak dinlenme ve ferahlama noktalarından biridir. Sokaklarda, mezarlıklarda, çeşme kenarlarında tıpkı yağmuru bol bir Anadolu beldesi gibi göze çarpan ağaçlarıyla Yakacık, tabiatın tüm güzelliğini sinesine almıştır. İbnülemin Mahmud Kemal İnal, Kavalalı Zeyneb Hanım, eşi Yusuf Kâmil Paşa, Hüseyin Rahmi Gürpınar ve daha nice meşhur isim de bu sebeple Yakacık’ın müdavimi ya da sakini olmuştur.

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında…

Süleymaniye Camii Hazîresindeki Mezar Taşından Okunan Trajik Cinayet

Oktay Türkoğlu — Fri, 15 Mar 2024 09:48:43 +0000

Süleymaniye Camii hazîresindeki bir mezar taşında geçen kayıt dehşet verici bir aile dramını belgeler. Ferik İbrahim Paşa adındaki birine ait kabrin celi TA’LİK kitâbesinde şair Kerimi buradaki zatın ölüm sebebinin kendi eşi olduğunu, karşılığında onun da kaderin uğursuzluğuna uğrayarak cezasını bulduğunu aktarır. Sicill-i Osmânî’deki biyografik malumat ise Paşa’nın ölümünün ardındaki kan donduran cinayeti ayrıntılarıyla aktarmaktadır.

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

Kitâbelerden Yansıyan İlahî Gölge

Ömer Kaptan — Thu, 08 Feb 2024 12:51:05 +0000

Osmanlı topraklarında İslâm sanatına dair en fazla unsuru barındıran eserlerin başını kitâbeler çeker. Sarayların, çeşmelerin, camilerin, kapıların ve abidevî yapıların vazgeçilmez parçası olan kitâbeler, ait oldukları eserle alakalı bilgi verdikleri gibi, İslâm düşüncesi hakkında da birçok şey söylerler. Sultan’ın yeryüzünde “Allah’ın gölgesi” olduğunu bildiren “zıllullah” ifadesinin kitâbelerdeki farklı suretleri de, bize İslâm siyaset düşüncesine dair birtakım işaretler verir. Gelin, farklı mekânlardaki muhtelif kitâbelerde bu gölgenin izini takip edelim…

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…

Arnavut Tüfekçi Toptani Gani Bey’in Sır Dolu Ölümü

Oktay Türkoğlu — Wed, 13 Sep 2023 13:59:54 +0000

Arnavutluk’un maruf ailelerinden birine mensup olan Toptani Gani Bey, II. Abdülhamid devrinin taşkınlıklarıyla meşhur bir yaveriydi. Kabadayı filmlerini aratmayan serüvenlerle dolu hayat hikâyesi, Beyoğlu’nda Rumeli Hanı’ndaki bir muhallebicide şaibeli bir suikastla son bulacaktı. Bugün Maçka Mezarlığı’nda medfûn olan Gani Bey’in sessiz mezar taşı, yaşadığı doludizgin hayatla hayret uyandırıcı bir tezadın nişanesi olarak duruyor önümüzde.

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…