Koleksiyoner Gözüyle – Derin Tarih

Okuntu ve Velîme yemeği

Enver Beşinci — Wed, 03 Dec 2025 09:03:31 +0000

Eskiden Anadolu’da düğün davetleri, katılması beklenen kişilere gönderilen “okuntu” aracılığıyla yapılırdı. Okuntu; şeker, buğday, mum, mendil, havlu, çorap ya da bir kalıp sabun gibi küçük hediyelerden oluşur ve davetlilere özel bir armağan sunma anlamı taşırdı. Zamanla bu zarif gelenek yerini basılı davetiyelere bıraktı; bugün ise davetiyelerin yerini e-posta ve dijital kartlar almaya başladı.

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında…

Mimarzâde’nin “Mirsâd-I Cihân” Tablosu – 1

Enver Beşinci — Mon, 06 Oct 2025 11:54:08 +0000

Osmanlı padişahları, cihan hâkimiyetinin yalnızca siyaset ve askerî güçle değil, sanatın incelikleriyle de pekiştirileceğine inanıyordu. Sultan II. Abdülhamid ise bu geleneği zirveye taşıyarak resim, fotoğraf, tiyatro ve müziğe büyük ilgi göstermiş; aynı zamanda sanatkârları ve koleksiyonlarıyla kültürel mirası güçlendirmiştir. Bu ilginin en çarpıcı tezahürlerinden biri de mimar, ressam ve hattat kimliklerini şahsında birleştiren Mimarzâde Mehmed Ali Bolevî’nin 1901’de padişaha armağan ettiği “Mirsâd-ı Cihân” (Cihanın Aynası) tablosudur.

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında…

Evlilik Öncesi İlk Akit: Nişan

Enver Beşinci — Mon, 01 Sep 2025 12:04:03 +0000

Evliliğe giden yolun ilk durağı olan nişan, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte iki gencin verdiği bir sözün ötesinde ailelerin, mahallelerin ve hatta devletin de gözetimi altına giren tabiri caizse yarı-resmî bir kurumdu. İmamların verdiği izinnamelerden Hıristiyanlar için kilise duvarlarına asılan listelere, hukukî düzenlemelerden halk arasındaki örfî uygulamalara kadar uzanan bu çok katmanlı gelenek hem dinî hem de hukukî açıdan bağlayıcılığı değişkenlik gösterse de toplumsal düzenin vazgeçilmez bir unsuruydu.

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

Nikâhın Tapu Belgeleri: İzinnâmeler

Enver Beşinci — Thu, 03 Jul 2025 10:43:51 +0000

Osmanlı’da nikâh yalnızca iki kişinin rızasıyla değil; kadı izniyle, imamın duasıyla, şahitlerin huzurunda kıyılırdı. Bir nikâh kıyılmadan önce ilmühaber alınır, izinnâme yazılır, ardından hüccet düzenlenirdi. Mahalle imamından müftüye, kadıdan nüfus memuruna uzanan bu hukukî ve dinî bürokrasi iki insanın hayatını birleştirmekle kalmaz; toplumun ahlâk, hukuk ve düzen anlayışını da kayıt altına alırdı.

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

Meşru Evliliklerin Yazılı Beratları

Enver Beşinci — Tue, 03 Jun 2025 10:46:15 +0000

“Semavî Dinlerde Nikâh Akitleri” Koleksiyonundan, tüm dinlerde nikâhsız beraberliğin suç sayıldığını ve gayrimeşru ilân edildiğini gösteren, meşru evliliklerin yazılı beratları olan, Müslümanlara ait İzinnâme’ler, Hıristiyanlara ait Nuptia’lar ve Musevilere ait Ketuba’lar…

Devamı Derin Tarih Haziran Sayısında…

Geçmişten Günümüze İlaçlar, Eczacılar…

Enver Beşinci — Fri, 02 May 2025 10:17:33 +0000

Bitkilerden hazırlanan iksirlerle başlayan eczacılık serüveni, zamanla yalnızca bir tedavi pratiği olmaktan çıkıp, bilimsel temellere dayanan bağımsız bir meslek kimliğine dönüştü. Antik dünyanın hekimlerinden Abbâsî Bağdat’ının müstakil eczanelerine, Osmanlı dârüşşifâlarından Mekteb-i Tıbbiye’de açılan ilk Eczacı Sınıfı’na kadar bu yolculuk, eczacılığın bilim camiası ve toplum nezdindeki rolünü sürekli yeniden tanımladı. 19. yüzyılda sanayileşmenin etkisiyle ilaç üretimi büyük bir dönüşüm geçirirken, eczacılık da gelenek ile modernite arasında yeni bir denge arayışına girdi.

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında…

‘İcâzetli Hekimlerin Batı’ya Yolculuğu

Enver Beşinci — Fri, 04 Apr 2025 13:21:38 +0000

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e devlet eliyle Batı’ya gönderilen talebelerin iz bırakan hikâyeleri… Bir yanda modernleşme arayışıyla şekillenen eğitim politikaları, diğer yanda siyasî baskılarla yurtdışına çıkan Jön Türklerin ilmî ve fikrî arayışları… Hilmi Ziya Ülken’in babasından Aydın Sayılı’ya uzanan bu yolculuk, sadece şahısların değil, bir medeniyetin kendisini yeniden inşa etme çabasının da hikâyesi.

Devamı Derin Tarih Nisan Sayısında…

Tıp Okullarıyla Modernleşme Yolunda İlk Teşebbüsler

Enver Beşinci — Tue, 04 Mar 2025 09:04:28 +0000

Rum cemaatince 1805 yılında Patrikhane’den bağımsız olarak kurulan ve ıslahat döneminin ilk tıp okulu olan Kuruçeşme’deki Rum Tıbbiyesi, modern tıp okulları için geleceğe iyi bir örnek, eğitime duyulan ihtiyacı göstermesi bakımından da önemli bir tecrübedir. 1806’da ise İstanbul’da Tersâne-i Âmire’de hekim ve cerrah yetiştirmek üzere Batı usulü eğitim veren modern bir tıbbiye mahiyetindeki Tersâne Tıbhânesi kapılarını açmış, sahada ciddi bir teşebbüs olarak tarihe geçmiştir.

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

Batı’yı Isıtan Doğu Güneşi: İslâm Tıbbı Avrupa’yı Nasıl Etkiledi?

Enver Beşinci — Mon, 06 Jan 2025 08:10:31 +0000

Tarih boyunca insanların en büyük arzularından biri uzun yaşamak hatta ölümsüzlük olmuştur. Bunun için de kadim dönemlerden beri ölüme çareler aranmış, daha uzun bir ömür sürmek için formüller geliştirilmiştir. Hekimliğin de başlangıçta böyle ortaya çıktığı söylenebilir. Kadim tıbbın esasını ise insanın mevcut sıhhatli durumunu korumak oluşturur. İslâm dönemi tıbbı ise Tıbb-ı Nebevî ile birlikte Grek-İskenderiye, Süryânî, İran ve Hint geleneklerine ait geniş birikimi kendi perspektifi içinde ortaya çıkmıştır.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…