Tablodaki Sırlar – Derin Tarih

Cem Sultan ve II.Bayezid Vatikan’da Ağırlanıyor

Engin Beksaç — Tue, 28 Feb 2017 22:20:04 +0000

İtalyan ressam Pinturicchio (1454-1513), hocası Pietro Perugino ve öğrencisi Raffaello ile İtalyan Rönesans resminin en önemli temsilcilerindendir. Vatikan’daki Papalık Sarayı’nın Borgia Bölümü’nde 1492-94 yılları arasında Pinturicchio ve çırakları tarafından dekore edilen Azizler Salonu’nun baş duvarındaki St. Catherine’s Disputation (“İskenderiyeli Azize Katherina’nın İmparator Maksentius Huzurunda Pagan Filozoflarla Tartışması”; “Papa’nın Huzurunda Cem Sultan” diye de bilinir) adlı tablo, diğerleriyle birlikte ikonografik bir bütün oluşturur.

1492-1503 arasında papalık yapan ve VI. Aleksander diye anılan Rodrigo Borgia (1431-1503), hayatını geçirmek üzere yaptırdığı salonlarda tavanlarla birlikte bütün duvarları kaplayan bu geniş boyutlu ikonografik tasvirin emrini vermişti.

Papa’nın saray görevlilerinden teolog, tarihçi ve yazar Dominikan Rahibi Annio Da Viterbo (1437-1502), Paolo Cortesi (1465-1510) ve Domeniken Rahibi Francesco Colonna (1433-1527) tarafından dönemin ruhuna uygun bir kurgu planlanarak antikiteyi din ile buluşturan, Katoliklik ile birlikte Papa ve Papalığı yücelten bir anlatım tarzı ortaya çıkarılmıştır. İşte bu ikonografi içinde en ayrıcalıklı duruma sahip olan bu duvar resmidir.

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

Venedik Elçileri Şam’da Neyin Peşinde?

Engin Beksaç — Fri, 01 Jul 2016 02:00:26 +0000

Gentile Bellini’nin öğrencileri tarafından 1511’de tamamlandığı anlaşılan, Avrupa resim sanatının ilginç örneklerinden biridir “Şam’da Venedik Elçi Heyeti’nin Kabulü”. Sadece sanat değeri açısından değil, Ortadoğu topraklarının kritik bir dönemine şahitlik etmesi bakımından da. Üzerinde herhangi bir imza bulunmuyor. İlk bakışta Bellini’nin eseri olduğu intibaını vermekteyse de, tamamlanma tarihi olan 1511 kaydı, 1507 yılında öldüğü bilinen Bellini’nin eseri olamayacağına işaret eder. Ayrıca yapılış amacı ve kimler tarafından sipariş edildiği konusunda da bilgi yok. Tahmin yürütebileceğimiz tek seçenek, Venedik yönetimince sipariş edilmesi. 1474’den ölümüne kadar Venedik balyoslarının resmî portrecisi olan Bellini’nin bir kültür ve sanat elçisi olarak Osmanlı Devleti’ne gönderilmesi, siparişin kim tarafından yapıldığına işaret edebilir.

Mercidabık Savaşı’ndan (1516) sonra Şam’ın Osmanlı yönetimine geçmesinden 5 yıl önce tamamlanan eser, Memluk idaresindeki Şam’ın ve buradaki bir elçi kabul töreninin belki de ilk ve son görüntüsüdür. Osmanlı ve Memluk ilişkileri kadar Venedik münasebetleri açısından da mühimdir. Çünkü Osmanlı-Memluk mücadelesinin üçüncü ayağını Venedikliler teşkil etmişti. Osmanlılarla yakın ilişki kurma girişimleri, dostluk anlaşması yaptıkları Memluklerle ilişkilerini krize sokabilirdi. Muhtemelen tablonun yapılışındaki temel amaç böyle bir krizin aşılmasıydı.

1508’de Şam’daki Memluk naibine akredite belgesini sunan Venedik elçisi Pietro Zen, Safevi hükümdarı Şah İsmail’le yakın ilişkileri nedeniyle istenmeyen adam ilan edilmişti. Bu, Venedik-Memluk ilişkilerinde sorun teşkil edince çözüm olarak 1511’de Venedik, Nicolo Malipiero’yu Şam’a elçi atadı. Tablodaki Venedik elçisi o olabilir.

Devamı Derin Tarih Dergisi Temmuz 2016 Sayısında…

Vaftiz töreninde mehteranın işi ne?

Engin Beksaç — Sun, 01 May 2016 05:00:22 +0000

Venedikli ressam Vittore Carpaccio’ya (1465-1525/6) sipariş edilen Selenelilerin Vaftizi (The Baptism of the Selenites) adlı eser, Osmanlı-Venedik ilişkilerine dair sembolik mesajıyla dikkat çeker. En önemli Hıristiyan azizlerinden İtalyancasıyla San Giorgio, bilhassa siparişi veren Dalmaçya San Giorgio ve San Trifeo Cemiyeti’nin koruyucu azizlerindendi.

Eserin yapıldığı dönemde Adriyatik ve Dalmaçya kıyılarında Osmanlılar ile Venedik arasında çetin bir mücadele yaşanmaktaydı. Siparişi veren cemiyetin Dalmaçya ve çevresiyle ilişkili olduğunu düşünürsek Carpaccio, Osmanlı-Venedik ilişkileriyle yakından ilgili olması hasebiyle San Giorgio ikonografyası için çok da alışılmış olmayan bir konuyu tercih etmiştir diyebiliriz.

Tablonun da içinde yer aldığı 7 eserden oluşan seri cemiyetin koruyucu azizlerine adanmıştır. Vaftiz olayı Libya topraklarında geçer ve Oryantal kimliği vurgulanmaya çalışılan Selene kenti konu edilir. Ejderhayı öldürüp Prensesi kurtaran Aziz, Selene’de hürmetle karşılandıktan sonra kentin Kral ve Kraliçesi Hıristiyanlığı kabul eder. Bu sebeple de Hıristiyanlığın koruyucusu durumundaki Aziz onları vaftiz ederken tasvir edilir.

1502’de başlanan ve 5 yılda tamamlanan eser 141×285 cm boyutlarında olup tual üzerine tempera tekniğiyle yapılmıştır.