Tarih Atlası – Derin Tarih

Lozan ve Sonrasında Yunanistan’a Verilen Tavizler

Mustafa Armağan — Thu, 01 Aug 2019 07:23:31 +0000

Lozan Anlaşması 96 yaşında; tartışmasının hacimli bir tarihi oldu. 1922 sonlarında başlayan Lozan tartışmaları üzerine doktora tezleri yapılabilirse de daha Lozan’ın kendisi üzerine doğru dürüst çalışılmış değil. Hukukçular, soyologlar ve tarihçiler el ele verip bunu bir an önce yapmalı.

1923 yılında TBMM’de Şükrü Kaya’dan Yahya Kemal’e, Mustafa Necati’den Vasıf (Çınar) Bey’e mebuslar kürsüye çıkıp Lozan’ı kıyasıya eleştirmişlerdi. Ancak daha sonra ilkmektep çağından itibaren Lozan’ın bir zafer olduğu iddiasını milletin kafasına çakmak fersude bir gelenek olup tenkidi bir tabu imiş gibi yasaklanınca olabileceğin en kötüsü oldu ve Lozan unutulup gitti.

Halbuki Rauf Orbay’ın ölmeden önce söylediği gibi zafer… zafer… diye tutturulmasaydı, belki de halkımızda bir Lozan şuuru oluşabilecekti. Kayıplarımıza içimiz sızlayacak, bu toprakları niye kaybettiğimizi sorgulayacak ve şuurumuzun bir kaplan gibi kayıplar üzerine hamle yapmasına kimse mani olamayacaktı. İşte bu yılki Lozan sezonu açılınca bilgi sefaletinin ülkede nasıl kol gezdiğini hep beraber görmüş olduk.

Kâzım Karabekir Paşa İkaz Ediyor: “Hakikatlerin Örtbas Edilmesi Tarihimize Karşı Suçtur.”

Mustafa Armağan — Sat, 01 Dec 2018 13:11:32 +0000

Cumhuriyet devrinde yapılan İnkılâp Tarihleri’nin gerçeklerden koparılması girişimlerine karşı göğsünü siper ederek unutulmaz bir mücadele veren Kâzım Karabekir Paşa’nın milletvekiliyken 29 Eylül 1944 tarihini taşıyan aşağıdaki mektubu yakın tarih tartışmalarına ışık tutması bakımından fevkalâde mühimdir. Mektubun aslının kendisinde bulunduğunu söyleyen Cemal Kutay, sadece 2. sayfasının aslını neşretmiş, metnin bazı yerlerine (…) işaretini koymak suretiyle sansürleyerek yayımlayabilmiştir. Kâzım Karabekir Paşa’nın can dostu Cafer Tayyar Eğilmez Paşa’ya hitaben kaleme alınan mektup ilk olarak Cemal Kutay tarafından önce fasiküller halinde çıkan Türkiye Hürriyet ve İstiklâl Mücâdeleleri Tarihi’nin Ocak 1962 tarihli nüshasında (cilt 20, sayı: 26-27, s. X-XII), bundan 6 yıl sonra ise Tarih Sohbetleri 3 (İstanbul, Kasım-1968) adlı seri kitap yayını içinde yayımlanmıştır (s. 192-196). Kitapta neşredilen orijinal belgenin fotokopisinin altında şu cümleler kayıtlıdır: “Cafer Tayyar Paşa’nın, İnkılâp Enstitüsü’ne hitaben hazırladığı AÇIK MEKTUB’u gönderme bahsindeki sorusuna Kâzım Karabekir Paşa’nın verdiği 29 Eylül 1944 tarihli cevabın ikinci sahifesi. (Metin, kanunların yasakladığı kısımlar hariç, yazının içindedir.)”

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında…

Sabahattin Ali’yi İnönü CHP’si Öldürtmüştü

Mustafa Armağan — Tue, 04 Sep 2018 08:37:32 +0000

Siz şimdilerde bir bankanın yayınevi tarafından baskı üstüne baskı yapmakta olan Kürk Mantolu Madonna’sını keyifle okuyadurun, ben vefatının 70. yılını idrak etmişken çilekeş yazarı Sabahattin Ali başı taşla ezilip ölünceye kadar ne işkencelerden geçmiş, sırasıyla ve ana hatlarıyla anlatayım ki Tek Parti ve İsmet İnönü dönemi özlemcilerine okkalı bir cevap vermiş olalım. 1931 sonlarındayız. Aydın Erkek Sanat Mektebi talebelerinden bir grup, öğretmenleri Sabahattin Ali’yi, Cumhuriyet rejimini kötüleyici propaganda yaptığını öne sürerek ilgililere jurnallediler. Bunun üzerine Sabahattin Ali İstanbul’da tutuklanıp yargılanmak için Aydın’a götürüldü. Hakkında dava açıldı, duruşmalar boyunca tutuklu kaldı. Sonuçta delil yetersizliğinden beraat etti. Yattığı yanına kâr kalmıştı.

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

27 Mayısçılar Ellerinden Gelse Ezanı Yeniden Türkçe Okutacaklardı

Mustafa Armağan — Fri, 01 Jun 2018 12:59:17 +0000

Bilelim ki, 1932-1950 arasında CHP iktidarı tarafından icra edilen ezan zulmü 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra da canlandırılmak istenmişti. Ezan-ı Muhammedî tam 18 yıllık ‘gurbet’ veya mahpusluk döneminin ardından yeniden Türkiye ufuklarında çınlamaya başladıktan sonra dahi Türkçe ezana dönmek için uğraşan habis ruhlular hep var oldu. Başbakan Adnan Menderes ilk icraatı olarak ezanı özgürlüğüne kavuşturdu ama onu yeniden hapse akmak, “Allahuekber” sadâlarını bir kere daha susturmak için yanıp tutuşanlar bu topraklardan maalesef hiç eksik olmadı.

Merak etmeyin, hâlâ da varlar… Belki sesleri kısıldı biraz şimdilerde. O kadar! Yoksa bir fırsatını bulsalar yine yasaklayacaklarından emin olun hiç duraksamaz, yasaklamaktan çekinmezler.,

Devamı Derin Tarih Haziran Sayısında…