Enver Beşinci – Derin Tarih https://www.derintarih.com Tarih Okuyan Şaşırmaz Wed, 03 Dec 2025 09:03:31 +0000 tr hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.7.5 https://www.derintarih.com/wp-content/uploads/2015/12/favicon-150x150.png Enver Beşinci – Derin Tarih https://www.derintarih.com 32 32 Okuntu ve Velîme yemeği https://www.derintarih.com/koleksiyoner-gozuyle/okuntu-ve-velime-yemegi/ Wed, 03 Dec 2025 09:03:31 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11887 Eskiden Anadolu’da düğün davetleri, katılması beklenen kişilere gönderilen “okuntu” aracılığıyla yapılırdı. Okuntu; şeker, buğday, mum, mendil, havlu, çorap ya da bir kalıp sabun gibi küçük hediyelerden oluşur ve davetlilere özel bir armağan sunma anlamı taşırdı. Zamanla bu zarif gelenek yerini basılı davetiyelere bıraktı; bugün ise davetiyelerin yerini e-posta ve dijital kartlar almaya başladı.

 

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında… 

]]> Mimarzâde’nin “Mirsâd-I Cihân” Tablosu – 1 https://www.derintarih.com/koleksiyoner-gozuyle/mimarzadenin-mirsad-i-cihan-tablosu-1/ Mon, 06 Oct 2025 11:54:08 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11783 Osmanlı padişahları, cihan hâkimiyetinin yalnızca siyaset ve askerî güçle değil, sanatın incelikleriyle de pekiştirileceğine inanıyordu. Sultan II. Abdülhamid ise bu geleneği zirveye taşıyarak resim, fotoğraf, tiyatro ve müziğe büyük ilgi göstermiş; aynı zamanda sanatkârları ve koleksiyonlarıyla kültürel mirası güçlendirmiştir. Bu ilginin en çarpıcı tezahürlerinden biri de mimar, ressam ve hattat kimliklerini şahsında birleştiren Mimarzâde Mehmed Ali Bolevî’nin 1901’de padişaha armağan ettiği “Mirsâd-ı Cihân” (Cihanın Aynası) tablosudur.

 

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında… 

]]> Evlilik Öncesi İlk Akit: Nişan https://www.derintarih.com/koleksiyoner-gozuyle/evlilik-oncesi-ilk-akit-nisan/ Mon, 01 Sep 2025 12:04:03 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11720 Evliliğe giden yolun ilk durağı olan nişan, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte iki gencin verdiği bir sözün ötesinde ailelerin, mahallelerin ve hatta devletin de gözetimi altına giren tabiri caizse yarı-resmî bir kurumdu. İmamların verdiği izinnamelerden Hıristiyanlar için kilise duvarlarına asılan listelere, hukukî düzenlemelerden halk arasındaki örfî uygulamalara kadar uzanan bu çok katmanlı gelenek hem dinî hem de hukukî açıdan bağlayıcılığı değişkenlik gösterse de toplumsal düzenin vazgeçilmez bir unsuruydu.

 

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında… 

]]> Nikâhın Tapu Belgeleri: İzinnâmeler https://www.derintarih.com/koleksiyoner-gozuyle/nikahin-tapu-belgeleri-izinnameler/ Thu, 03 Jul 2025 10:43:51 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11572 Osmanlı’da nikâh yalnızca iki kişinin rızasıyla değil; kadı izniyle, imamın duasıyla, şahitlerin huzurunda kıyılırdı. Bir nikâh kıyılmadan önce ilmühaber alınır, izinnâme yazılır, ardından hüccet düzenlenirdi. Mahalle imamından müftüye, kadıdan nüfus memuruna uzanan bu hukukî ve dinî bürokrasi iki insanın hayatını birleştirmekle kalmaz; toplumun ahlâk, hukuk ve düzen anlayışını da kayıt altına alırdı.

 

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında… 

]]> Meşru Evliliklerin Yazılı Beratları https://www.derintarih.com/koleksiyoner-gozuyle/mesru-evliliklerin-yazili-beratlari/ Tue, 03 Jun 2025 10:46:15 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11539 “Semavî Dinlerde Nikâh Akitleri” Koleksiyonundan, tüm dinlerde nikâhsız beraberliğin suç sayıldığını ve gayrimeşru ilân edildiğini gösteren, meşru evliliklerin yazılı beratları olan, Müslümanlara ait İzinnâme’ler, Hıristiyanlara ait Nuptia’lar ve Musevilere ait Ketuba’lar…

 

Devamı Derin Tarih Haziran Sayısında… 

]]> Geçmişten Günümüze İlaçlar, Eczacılar… https://www.derintarih.com/koleksiyoner-gozuyle/gecmisten-gunumuze-ilaclar-eczacilar/ Fri, 02 May 2025 10:17:33 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11447 Bitkilerden hazırlanan iksirlerle başlayan eczacılık serüveni, zamanla yalnızca bir tedavi pratiği olmaktan çıkıp, bilimsel temellere dayanan bağımsız bir meslek kimliğine dönüştü. Antik dünyanın hekimlerinden Abbâsî Bağdat’ının müstakil eczanelerine, Osmanlı dârüşşifâlarından Mekteb-i Tıbbiye’de açılan ilk Eczacı Sınıfı’na kadar bu yolculuk, eczacılığın bilim camiası ve toplum nezdindeki rolünü sürekli yeniden tanımladı. 19. yüzyılda sanayileşmenin etkisiyle ilaç üretimi büyük bir dönüşüm geçirirken, eczacılık da gelenek ile modernite arasında yeni bir denge arayışına girdi.

 

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında… 

]]> ‘İcâzetli Hekimlerin Batı’ya Yolculuğu https://www.derintarih.com/koleksiyoner-gozuyle/icazetli-hekimlerin-batiya-yolculugu/ Fri, 04 Apr 2025 13:21:38 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11374 Osmanlı’dan Cumhuriyet’e devlet eliyle Batı’ya gönderilen talebelerin iz bırakan hikâyeleri… Bir yanda modernleşme arayışıyla şekillenen eğitim politikaları, diğer yanda siyasî baskılarla yurtdışına çıkan Jön Türklerin ilmî ve fikrî arayışları… Hilmi Ziya Ülken’in babasından Aydın Sayılı’ya uzanan bu yolculuk, sadece şahısların değil, bir medeniyetin kendisini yeniden inşa etme çabasının da hikâyesi.

 

Devamı Derin Tarih Nisan Sayısında… 

]]> Tıp Okullarıyla Modernleşme Yolunda İlk Teşebbüsler https://www.derintarih.com/koleksiyoner-gozuyle/tip-okullariyla-modernlesme-yolunda-ilk-tesebbusler/ Tue, 04 Mar 2025 09:04:28 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11293 Rum cemaatince 1805 yılında Patrikhane’den bağımsız olarak kurulan ve ıslahat döneminin ilk tıp okulu olan Kuruçeşme’deki Rum Tıbbiyesi, modern tıp okulları için geleceğe iyi bir örnek, eğitime duyulan ihtiyacı göstermesi bakımından da önemli bir tecrübedir. 1806’da ise İstanbul’da Tersâne-i Âmire’de hekim ve cerrah yetiştirmek üzere Batı usulü eğitim veren modern bir tıbbiye mahiyetindeki Tersâne Tıbhânesi kapılarını açmış, sahada ciddi bir teşebbüs olarak tarihe geçmiştir.

 

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında… 

]]> Hipokrat’tan Bugüne Hekim Yeminleri https://www.derintarih.com/tip-tarihi/hipokrattan-bugune-hekim-yeminleri/ Fri, 21 Feb 2025 14:02:38 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11201 İslâm’dan önceki dönemde ilk tıp tahsili ve tıbbî çalışmalar manastırlarda başlamış; İslâm’dan sonra halifeler, eşleri, vezirler ve emirler başta olmak üzere önde gelen kimseler tarafından vakıf statüsünde çok sayıda şifahane/tedavi mekânı inşa edilmiştir. Mezopotamya’dan Çin’e, Bizans’tan Antik Yunan’a tıbbın dinî esaslara dayandığı tıp mabetleri ve rahip-hekimler tarafında icra edilen sağlık hizmetleri…

 

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında… 

]]> Batı’yı Isıtan Doğu Güneşi: İslâm Tıbbı Avrupa’yı Nasıl Etkiledi? https://www.derintarih.com/koleksiyoner-gozuyle/batiyi-isitan-dogu-gunesi-islam-tibbi-avrupayi-nasil-etkiledi/ Mon, 06 Jan 2025 08:10:31 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11095 Tarih boyunca insanların en büyük arzularından biri uzun yaşamak hatta ölümsüzlük olmuştur. Bunun için de kadim dönemlerden beri ölüme çareler aranmış, daha uzun bir ömür sürmek için formüller geliştirilmiştir. Hekimliğin de başlangıçta böyle ortaya çıktığı söylenebilir. Kadim tıbbın esasını ise insanın mevcut sıhhatli durumunu korumak oluşturur. İslâm dönemi tıbbı ise Tıbb-ı Nebevî ile birlikte Grek-İskenderiye, Süryânî, İran ve Hint geleneklerine ait geniş birikimi kendi perspektifi içinde ortaya çıkmıştır.

 

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında… 

]]> Din Kaynaklı Tıp ve İlk Şifa Mabetleri https://www.derintarih.com/kesifler/din-kaynakli-tip-ve-ilk-sifa-mabetleri/ Tue, 10 Dec 2024 08:49:26 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11018 İslâm’dan önceki dönemde ilk tıp tahsili ve tıbbî çalışmalar manastırlarda başlamış; İslâm’dan sonra halifeler, eşleri, vezirler ve emirler başta olmak üzere önde gelen kimseler tarafından vakıf statüsünde çok sayıda şifahane/tedavi mekânı inşa edilmiştir. Mezopotamya’dan Çin’e, Bizans’tan Antik Yunan’a tıbbın dinî esaslara dayandığı tıp mabetleri ve rahip-hekimler tarafında icra edilen sağlık hizmetleri…

 

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında… 

]]> Harf İnkılâbı Kültür İstiklâli Getirdi Mi? https://www.derintarih.com/kesifler/harf-inkilabi-kultur-istiklali-getirdi-mi/ Mon, 04 Nov 2024 13:36:41 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10931 Türkiye’nin “muasır medeniyetler seviyesine” ulaşması amacıyla 1 Kasım 1928’de “Alfabe Devrimi Türklüğün kültür istiklâli olacak” ifadesiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan ve 3 Kasım 1928’de kabul edilen alfabe değişikliği kültürel hafızamızda büyük bir kırılmaya neden oldu. Ardından çıkarılan “Millet Mektepleri Teşkilat Talimatnamesi”yle 16-45 yaş arasındaki herkes Latin harfleriyle okuyup yazmaya mecbur edildi. Bu değişimle meşhur şahsiyetler, ilim ve devlet adamları, hekim ve askerler, hatta Osmanlı medreselerinde muallimlik yapan âlimler dahi okuma-yazma bilmeyen kimseler haline gelmişti. Yeni alfabeyi öğrenen yetişkinlere verilen diplomalar ve Osmanlı Türkçesiyle yazılmaya devam edilen evrak eşliğinde Harf inkılâbının belgelere yansıyan çehresi.

 

Devamı Derin Tarih Kasım Sayısında… 

]]> Osmanlı Eğitiminde Mükâfat https://www.derintarih.com/genel/osmanli-egitiminde-mukafat/ Thu, 03 Oct 2024 11:11:24 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10855 Osmanlı eğitim sisteminde talebelerin ödüllendirilmesinde kullanılan “evrâk-ı takdiriye” uygulaması köklü bir geçmişe sahiptir. 19. yüzyılda çıkarılan nizamnâmelerle birlikte bu uygulama daha sistemli hale getirilmiş, mükâfat yöntemleri ciddiyetle uygulanmıştır. Talebelerin gayretini perçinlemek amacıyla verilen “evrâk-ı takdiriye” belgeleri, başarı ve ahlâkî duruşun somut birer nişanesiydi. âferinden imtiyâza, tahsînden zikr-i cemile uzanan bu ödüller kimlere niçin verilirdi, Enver Beşinci’nin koleksiyonundan belgeler eşliğinde yakından bakalım.

 

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında…

]]> Mektebe Başlamak Düğün Misali Bir Merasimle Kutlanırdı https://www.derintarih.com/kesifler/mektebe-baslamak-dugun-misali-bir-merasimle-kutlanirdi/ Wed, 04 Sep 2024 11:02:00 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10778 Dinî ve kültürel değerlerin verildiği Sıbyan Mektepleri eğitim ve öğretimin başlangıcını teşkil eder, günümüzdeki ilköğretime karşılık gelirdi. Sabi denilen çocuk 4 yıl, 4 ay, 4 gününü doldurup okuma çağına geldiğinde ailesi, mektep hocası, mektep kalfası, hademesi, çocuklar ve mahallelilerin iştirakiyle talebenin evinden başlayıp mektepte son bulan ve yol boyunca farklı gösterilerin yapıldığı törenler ise Âmin Alayı ya da Bed’-i Besmele adıyla anılırdı. Osmanlı Devleti’nin küçük yaştan itibaren eğitim ve öğretime verdiği değeri gösteren, aynı zamanda çocuğa okulu sevdirme gibi pedagojik amaçlar ihtiva eden bu zenginliklerimize, belge ve fotoğraflar eşliğinde yakından bakalım.

 

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

]]> Robert Kolej’in Kuruluş Amacı: Protestanlığı Tüm İnsanlığa Yaymak https://www.derintarih.com/kesifler/robert-kolejin-kurulus-amaci-protestanligi-tum-insanliga-yaymak/ Mon, 12 Aug 2024 14:31:18 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10696 Misyonerliğin hizmet ettiği en temel amaç, bu yolu kullanan devletlere yeni sömürgeler kazandırmaktır. Çünkü fiilî sömürgecilik günümüzde yerini zihinsel sömürgeciliğe bırakmıştır ve bunun en verimli yolu da eğitim kurumlarından geçmektedir. “Osmanlı, Asya’nın anahtarıdır” idealiyle hareket eden misyoner örgütler özellikle Osmanlı İmparatorluğu’nun çok milletli ve dinli çoğulcu yapısından istifade ederek çeşitli okullar açmışlardır. Amerikalı misyonerlerin açtığı ve yaklaşık bir buçuk asırlık bir geçmişe sahip Robert Kolej de bunların en başarılısıdır. Enver Beşinci’nin koleksiyonundan görseller eşliğinde kolejin arka bahçesi…

 

Devamı Derin Tarih Ağustos Sayısında…

]]> İlmî ce İçtimai Hayatın İstikrar ve İntizamını Temin Eden Belgeler: İcazetnâmeler https://www.derintarih.com/egitim-tarihi/ilmi-ce-ictimai-hayatin-istikrar-ve-intizamini-temin-eden-belgeler-icazetnameler/ Tue, 02 Jul 2024 11:16:37 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10594 Hz. Peygamber’e (sas) muhabbet ve bağlılığın bir ifadesi olan zikir ve salavâtı hususi bir usulde sürdürme yahut tarikat terbiyesini başkalarına da öğretebilme ehliyetinin belgesidir icâzetnâme. Yine miras hukukunu İslâm esaslarına göre işletebilmenin veya hüsn-i hatta dair kâmil bir bilgiye sahip olmanın da… Enver Beşinci, hususi koleksiyonundan parçalarla farklı sahalarda verilen icâzetnâmelerin hikâyesini anlatmaya devam ediyor.

 

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

]]> “Varaka-i Derecat”tan “Karne”ye https://www.derintarih.com/egitim-tarihi/varaka-i-derecattan-karneye/ Fri, 07 Jun 2024 11:23:06 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10487 Biz yaşı belli bir yere gelenler, kara tahtalı sınıflarda siyah önlük ve beyaz yakalarımızla geleceğe dair masmavi hayaller kurduğumuz çocukluk dönemimizde, yılda iki kez yaşadığımız karne heyecanını hep hatırlarız. Şüphesiz bugün de farklı giysileri ve akıllı tahtalarıyla çocuklar aynı heyecanı duyuyor ve yaşıyorlar. Bir eğitim-öğretim yılının sonlarına yaklaştığımız şu günlerde, yurdun her köşesinde on binlerce öğrencinin de bu duyguyu yaşayacağını biliyoruz.

 

Devamı Derin Tarih Haziran Sayısında…

]]> Haçlı İttifakının Emsalsiz Gasbı https://www.derintarih.com/mercek/hacli-ittifakinin-emsalsiz-gasbi/ Thu, 04 Apr 2024 09:16:38 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10321 Dünyadaki teknik gelişmeleri yakından izleyen Osmanlı İmparatorluğu, İngiltere’ye iki savaş gemisi sipariş etmişti. Reşâdiye ve Sultan Osmân-ı Evvel adlarını taşıyan bu gemiler 1914 yazında tamamlandı, ancak İngilizler son anda teslimattan vazgeçerek fiyatı bile ödenmiş bulunan zırhlılara el koydu. Sonrasında imparatorluğun dağılmasıyla birlikte konuyla alakalı hiçbir hak talep edilemediği gibi, Lozan Anlaşması’nda Türkiye bu gemilerden ve ödenen bedelden tamamen feragat etti. İşte İngiltere’nin sergilediği bu emsalsiz haydutluğun ibretlik öyküsü…

 

Devamı Derin Tarih Nisan Sayısında…

]]>