Hilal Kazan – Derin Tarih

Şeyh Hamdullah ve Onun Hattat Nesli

Hilal Kazan — Fri, 02 Oct 2026 05:57:37 +0000

Kütüphanelerimizdeki yazmalar ve Mushaflar üzerine yapılan araştırmalarda Osmanlı hat mektebinin kurucusu “Kıbletü’l-Küttâb” olarak anılan Şeyh Hamdullah’ın neslinden üç kuşak hattat yetiştiği tespit edilmiştir. Bu, Osmanlı hat sanatı tarihinde nadir görülen örneklerdendir. Şehzade II. Bayezid’in hüsnühat hocası, aynı zamanda yakın arkadaşı olan Şeyh Hamdullah, onun cülûsundan sonra İstanbul’a davet edilmiş ve sarayda hem talebe yetiştirmiş hem de eserler vermiştir. Evlatları ve torunları da onun yolundan giderek sanat tarihimizde derin izler bırakmışlardır.

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında…

Şeyhu’l-Hattâtîn Hasan Çelebi’nin Yazdığı Mezar Taşları

Hilal Kazan — Tue, 01 Sep 2026 14:48:38 +0000

Hasan Çelebi, hat sanatının Cumhuriyet dönemindeki önemli temsilcileri olan hocaları Halim Özyazıcı ve Hamid Aytaç’tan aldığı bayrağı başarıyla taşımıştır. 1971 yılında icazetini alan Hasan Çelebi; camiler için kuşak, kubbe ve kapı üstü yazıları yazdı. Başta camiler olmak üzere pek çok tarihî eserin restorasyonunda görev aldı. Yine eserleri arasında çeşme, türbe yazıları ve sayısız mezar taşı kitâbesi mevcuttur. Hasan Çelebi’nin, İstanbul mezarlıklarında medfun tanınmış kişiler ve aileler için yazdığı mezar taşlarından birkaç örnek…

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

Hattat Esma İbret’in Meçhul Mushafının İzinde

Hilal Kazan — Mon, 03 Aug 2026 11:15:55 +0000

Esma İbret, Osmanlı hüsnühat sanatının en tanınmış kadın hattatlarındandır. Yaşadığı dönemde hem saray tarafından itibar görmüş hem de hüsnühattın tanınmış üstadlarının takdirlerine mazhar olmuştur. 15 yaşında yazdığı bir Hilye-i Şerife’nin III. Selim’e takdim edilmesiyle ismini sanat çevrelerinde duyurmuştur. Devrin ekol sahibi hattatı olan Mahmud Celaleddin’in talebesi ve eşi olması onu diğer kadın hattatlardan daha fazla tanınır hâle getirmiştir. 2010’da gerçekleşen bir sempozyum vesilesiyle başlayan beklenmedik bir iz sürme hikâyesi, Osmanlı’nın en önemli kadın hattatlarından Esma İbret’in varlığı bilinmeyen Mushaf’ına uzanıyor. Suudi Arabistan’da ortaya çıkan bu nadir eser, hem hat sanatı tarihine yeni bir halka ekliyor hem de kadın hattatların mirasını yeniden gündeme taşıyor.

Devamı Derin Tarih Ağustos Sayısında…

Kütüphane Sahibi Mustafa Âşir Efendi’nin İcazet Merakı

Hilal Kazan — Wed, 01 Jul 2026 06:35:25 +0000

Osmanlı Devleti’nin 93. Şeyhülislâmı olan Âşir Efendi bilgisi, dürüstlüğü, hayır ve hasenata düşkünlüğüyle tanınır. Ayrıca hat sanatına da meraklı olup hattat Kâtibzâde Mustafâ Efendi’den sülüs ve nesih, Dedezâde Mehmed Efendi’den de talik yazı meşketmiştir. Gelenek olarak hattatların her yazıdan bir tane icazet almaları yeterli olurken, Âşir Efendi’nin, sülüs-nesih yazıda, kendi dönemlerinin büyük sanatkârları olan farklı hattatlar tarafından verilmiş 12 icazetnâmesi vardır. Peki, hat sanatı tarihimizde nadirattan olan bu durumun sebebi nedir?

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

Bir Levhanın Nöbetinde Üç Önemli Şahsiyet

Hilal Kazan — Wed, 03 Jun 2026 17:30:46 +0000

Hattat Hamid Aytaç’ın imzasını taşıyan nefis bir celi ta’lik yazı. Millî şairimiz Mehmed Akif Ersoy’un Sadi Işılay’a ithafen yazdığı rubai. Bir sanatsever ve koleksiyoner olan Orgeneral Tekin Arıburun ve Demokrat Parti iktidarının meşhur Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu… Bir levha fotoğrafının ardından gelen sorular, araştırmalar ve nihayetinde meraklısını hayrete düşüren cevaplar… Mehmed Akif Ersoy’un Sadi Işılay için yazdığı rubai, Hamit Aytaç’ın ellerinde şahane bir sanat eserine dönüşmüş ve tahminen Arıburun ailesinin siparişi neticesinde Fatin Rüştü Zorlu’nun hanesini süslemiş. İşte bir hat levhasının nice durakta soluklanan enteresan hikâyesi…

Devamı Derin Tarih Haziran Sayısında…

Hattat Şerife Hanım

Hilal Kazan — Mon, 04 May 2026 06:13:33 +0000

Bir kadın hattatın Müslüman toplumlarda bir erkeğe icazet vermesi ender vakalardandır. Şerife Fatıma Zehra Hanım’ın talebesi Mevlâna Hekimbaşızâde Mustafa Hıfzı Efendi’ye verdiği ta’lik yazı icazeti ise Osmanlı hat tarihinde rastladığımız tek örnektir. Sultan II. Mahmud ve Sultan Abdülmecid devirlerinde yaşayan hattat Şerife Fatıma Zehra Hanım’ın 1818-19 senesine ait baklava şeklinde bir Hilye-i Şerife’si de bilinmektedir. Ayrıca istinsah ettiği kitaplar da mevcuttur. Hırka-i Şerif şeyhlerinden Osman Üveysî’nin torunlarından olan Fatıma Zehra Hanım’ın, yaşadığı devirde sanatıyla isim yapmış bir hattat olduğu anlaşılmaktadır.

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında…

“Hasan Çelebi ‘Fenâ Fi’l-Hat’, Yani Hat’ta Fâni Olmuş Bir Hattattı”

Hilal Kazan — Fri, 04 Apr 2025 13:47:02 +0000

Konuşan: Mirza Mahmut Demir

Geçtiğimiz Şubat ayının 24’ünde ahirete irtihal eden Hasan Çelebi, son devir Osmanlı hattatlarından desler almış, meşk ederken de bu sanatın bütün inceliklerine vâkıf olmuştu. Cumhuriyet devrinde icâzet alan 4. kişi olan Hasan Çelebi, bazı zorluklar çekse de ilerleyen süreçte bunları atlatmış, 2000’li yıllardan sonra hattatlara olan teveccühün katlanarak artmasıyla da adından sıkça bahsedilir olmuştu. Sadece Türkiye’de değil, yurt dışında da birçok mescidin hat yazılarını kaleme alan Hasan Çelebi’nin hâl tercümesini en yakın talebelerinden Ordu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hilal Kazan ile konuştuk.

Devamı Derin Tarih Nisan Sayısında…