İbrahim Bozbeşparmak – Derin Tarih

Zileli Bekir Hâki Efendi

İbrahim Bozbeşparmak — Thu, 04 Apr 2024 08:49:32 +0000

Karabağ’ın bir dağ köyünden gelip İstanbul’un en büyük camilerinden birinin kürsüsüne çıkan ve çöken bir imparatorluğun son dersiamları arasına katılan Bekir Hâki Efendi kuvvetli hafızası, mütevazı hayat tarzı ve otorite olduğu ilimlerdeki birikimi ile kendisini tanıyan herkesten muhabbet ve iltifat görmüştü. Hadis, siyer ve Arap edebiyatında otoriteydi. Sahn-ı Semân Medresesi’nde son müderrislerden oldu. Medreseler kapatılınca avukatlık yaptı. 1960 ihtilalinin karanlık günlerinde ezanın yeniden Türkçeye çevrilmesine karşı çıktığı için müftülük görevinden alındı. Bunun üzerine vaizliğe başlayarak Şehzadebaşı ve Fatih Camii’nde kalabalık kitlelere vaazlar verdi. Hâsılı hayat hikâyesi bir devrin en canlı şahidi ve özetiydi.

Devamı Derin Tarih Nisan Sayısında…

Hacı Mehmed Zihni Efendi

İbrahim Bozbeşparmak — Fri, 15 Mar 2024 12:44:57 +0000

Mekteb-i Sultanî muallimlerinden olan Mehmed Zihni Efendi, gerek ilmî derinliği gerek ahlâkıyla talebelerinin gönüllerini fethetmiş, her yaştan ilim talibinin sevgilisi olmuştu. Ömrünü Türklere Arapça öğretmeye adamış, Arapça öğretiminde geliştirdiği yöntemlerin şöhreti ülke sınırlarını aşmıştı. Arkasında kapanmayan bir amel defteri olarak nesiller boyunca elden ele gezecek Nimet-i İslâm ilmihalini bıraktı. Osmanlı’nın modernleşme döneminde, geleneğe bağlılığına rağmen çığır açan bir âlimdi.

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

İsmail Saib Sencer

İbrahim Bozbeşparmak — Thu, 08 Feb 2024 11:55:28 +0000

Osmanlı’nın son günlerinden cumhuriyetin ilk günlerine bir ömrü kitapların arasında geçiren İsmail Saib Sencer nadir bulunan tıynette bir ilim adamıydı. Memuriyeti kütüphanecilik olsa da o bunu aşmış, bir ilim hazinesi olmuştu. Müthiş hafızası, kitaplara dair malumatı ve keskin zekâsıyla devrinde her seviyeden ilim talibinin sorularını cevaplamış, bugün bile isimleri saygıyla anılan her biri alanında çığır açmış devasa isimlere rehberlik yapmıştı. Tüm bu meziyetlerine rağmen tevazu içinde bir hayat geçirmiş, vefatından geriye sadece kitapları ve çok sevdiği kedileri kalmıştı.

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…

Manastırlı İsmail Hakkı Efendi

İbrahim Bozbeşparmak — Fri, 12 Jan 2024 08:33:50 +0000

Son dönem Osmanlı ilim çevrelerinin en tanınmış simalarından biri olan Manastırlı İsmail Hakkı Efendi, İstanbul’da “ulemâ-yı sitte” diye bilinen altı büyük âlimden biriydi. Ayasofya Camii’nde verdiği vaazlarla halkın yoğun teveccühüne mazhar olmuştu. Sultan Reşad’ın çıktığı meşhur Balkan seyahatinde ona eşlik etmiş, Kosova’da on binlerce insana Cuma hutbesi vermişti. Mehmed Âkif’in yakın çevresinden olan Manastırlı, vefatıyla Osmanlı ilim dünyasında doldurulması zor bir boşluk bıraktı.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Mecelle Şârihi Küçük Ali Haydar Efendi

İbrahim Bozbeşparmak — Mon, 18 Dec 2023 10:54:56 +0000

Almanya’nın yanında I. Dünya Savaşı’na girme kararı alan Osmanlı Devleti’nin hazırladığı cihad fetvası-nı 14 Kasım’da Fatih Camii’nde okuyan oydu. 1918’de Medine’yi İngilizlere teslim etmemek için ölü-müne direnen Fahreddin Paşa’yı ikna görevi de ona verilmişti. Ahmed Cevdet Paşa zamanında başlayan Mecelle çalışmalarını üstlenen heyetin de içindeydi. Hâsılı, zor işlerin ismiydi. Meşhur “Mecelle hocası” Ali Haydar Efendi’den bahsediyoruz. Hani şu adını tarihe “Mecelle şârihi” olarak yazdıran büyük hukuk-çu ve âlimden…

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında…

Babanzâde Ahmed Naim

İbrahim Bozbeşparmak — Wed, 01 Nov 2023 07:11:55 +0000

İyi bir gazeteci, kendisine her kesimden itimat edilen bir mütercim, ihtiyaç duyulan her alanın yetkin hocası… Babanzâde Ahmed Naim, devrinde ne boşluk varsa kâmil bir şekilde dolduran, emsali az bulunan bir ilim adamıydı. Dostluklarını âhirete taşıdığı Mehmed Âkif’in ‘sahâbeden sonra en çok sevdiği’, devrinde yaşayan, uzaktan yakından tanıyan herkesin gıpta ettiği bir ahlâka sahipti. Vefatına kadar tavizsiz sürdürdüğü bu ahlâkı ve ‘sırât-ı müstakîm’ üzerine yolculuğu, son nefesinde de ona şâhitlik edecekti.

Devamı Derin Tarih Kasım Sayısında…

Kelimelerin Serdarı Süleyman Nazif

İbrahim Bozbeşparmak — Tue, 03 Oct 2023 10:56:04 +0000

Süleyman Nazif yakın arkadaşı olan Mehmet Akif gibi sözü tok, gözü pek, cesareti ve korkusuzluğu ile bilinen bir edipti. Diyarbakır’da kendisi gibi şair olan babasının konağında başlayan hikâyesi Paris’ten Malta’ya kadar uzanmış, nihayetinde coşkulu ruhu Edirnekapı şehitliğindeki selvi ağaçlarının gölgesinde sükûn bulmuştu. Vatan ve Osmanlı aşığı olan Nazif birçok Osmanlı beldesinin elden çıkmasına şahit olmuş, mısralarıyla bu beldelerin yasını tutmuştu. İş payitahtın da işgaline gelince dilini ve kalemini esirgememiş, vatan sevgisinin bedelini ödemişti.

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında…

Fas’ın Diriliş Muştusu: Abdusselâm Yâsîn

İbrahim Bozbeşparmak — Wed, 13 Sep 2023 14:05:46 +0000

Ömrü boyunca ülkesinde İslâm’ın daha iyi yaşanması için mücadele eden Abdusselâm Yâsîn, bu uğurda zindana atılmaktan ev hapsine birçok bedel ödedi. Yeri geldiğinde evinin bir köşesinde Kur’ân eğitimi verdi, yeri geldiğinde de korkmadan Fas kralının karşısına çıktı, onu eleştirmekle suçlanarak hapsedildi. Mücadele ve azimle sürdürdüğü yolculuğu büyük bir harekete dönüşmüş, sesini milyonlara duyurmuştu. 13 Aralık 2012’de vefat ettiğinde geride mücadeleyle dolu bir ömür, açtığı yolu takip eden binlerce insan ve nurlu mütebessim simasıyla ışıldayan fotoğraflar kaldı.

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

Muhammed İzzet Derveze

İbrahim Bozbeşparmak — Tue, 01 Aug 2023 14:08:17 +0000

Coğrafya kaderse, bu kaderin yükünü daha çok o toplumun âlimleri ve mütefekkirleri omuzlar. Osmanlı’nın dağılış sürecinde yetişen Muhammed İzzet Derveze’nin hayat hikâyesi tam da böyle bir tecrübeyi yansıtır. Ömrünü bağımsız Suriye ve Filistin mücadelesi için sarf eden Derveze, Yemen’den Sudan’a Arapça konuşulan tüm coğrafyaların derdiyle hemhal olur. Ancak Balfour Deklarasyonu’nun ardından dikkatini Filistin’e verir. Kendi kendini yetiştiren bu dirayetli mütefekkir, maddî sıkıntılar yüzünden düzenli eğitim alamasa da, ardında önemli bir tefsir ve onlarca kitap bırakmıştır.

Devamı Derin Tarih Ağustos Sayısında…

Cezayir’in Millî Kahramanı: Emir Abdülkâdir El-Cezâyirî

İbrahim Bozbeşparmak — Mon, 17 Jul 2023 08:42:01 +0000

Tarihin ve mensup olduğu milletin kendisine büyük roller biçtiği şahsiyetler vardır. Yakın tarihte, Cezayir’in sömürgecilere karşı direnişinin mihenk taşlarından olan Emir Abdülkâdir el-Cezâirî de şüphesiz bunlar arasında ilk akla gelenlerden. Zor bir dönemde sahneye çıkan Emir Abdülkâdir; kalemiyle, konuşmalarıyla ve silahıyla mücadele ederek bu rolü üstlenmişti. Silahlı mücadele imkânının kalmadığı noktada ise vefatına kadar sürecek bir çatışmaya, kendi iç dünyasındaki savaşa yoğunlaşmıştı. Cezayir’de başlayıp Şam’da nihayete eren yolculuğu, halkına bugün bile ilham kaynağı olacaktı.

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

Hüccetü’l-İslâm İmam Gazzâlî

İbrahim Bozbeşparmak — Sat, 03 Jun 2023 13:33:21 +0000

Müslümanların fikrî anlamda buhranlar geçirdiği bir dönemde İmam Gazzâlî, inşa ettiği ilmî yöntemle özellikle Şiî-Bâtınî terörüne ve sapkın dinî-felsefî hareketlere karşı kendinden sonra gelenlere yol göstermiştir. Kimi âlimlerce ikinci bin yılın hemen başında ortaya çıkan bir müceddid olarak görülen Gazzâlî, fıkıhtan kelâma, usûlden mantığa farklı alanlarda kaleme aldığı eserlerle İslâm düşüncesinde derin izler bırakmıştır. Âdeta elden ele gezen, ahlâk ve tasavvufa dair kapsamlı eseri İhyâu Ulûmi’d-Dîn büyük yankı uyandırmış, yüzlerce yıl her kesimden insan tarafından iştiyakla okunmuştur.

Devamı Derin Tarih Haziran Sayısında…

Ali Kuşçu

İbrahim Bozbeşparmak — Thu, 04 May 2023 08:27:11 +0000

Uluğ Bey’in gerçek bir ilim ve hikmet merkezine dönüştürdüğü Semerkand’da yıldızlaşan Ali Kuşçu, hamisinin trajik akıbetinden sonra İstanbul’da noktalanacak uzun serüvenine başlar. Akkoyunlulardan sonra Osmanlı sarayına intisap eden Kuşçu, İslâm ilim geleneğinin bütün hususiyetlerini şahsında toplamış nadide bir âlimdir. Onun Eyüp Sultan haziresindeki mütevazı kabri, Semerkand’dan İstanbul’a doğan bir güneşin parlak ışıklarını bugün dahi yansıtmaya devam eder.

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında…

İsmail Bey Gaspıralı

İbrahim Bozbeşparmak — Mon, 03 Apr 2023 08:29:15 +0000

Savaşların, baskı ve işgallerin birbiri ardınca geldiği 19. yüzyılda, Müslüman-Türk dünyasına da kargaşa ve ümitsizlik hâkimdi. Özellikle Rusya’nın yayılmacı politikaları altında dinî ve millî değerlerine saldırılıyor, kimlikleri yok sayılıyordu. Böyle bir ortamda “Dilde, işte, fikirde birlik” sloganıyla Türk topluluklarını birleştirmeyi hedefleyen İsmail Bey Gaspıralı, bir kolu matbuatta bir kolu mekteplerde olan yeni bir hareketin temellerini attı. Gazeteler çıkaran, kongreler düzenleyen, yazılar ve kitaplar kaleme alan, mektepler açıp “usul-i cedid” adıyla anılacak yeni bir tedrisatı gidebildiği bütün coğrafyalarda Müslüman-Türk topluluklarına anlatan Gaspıralı, verdiği mücadeleyle silinmesi mümkün olmayan bir iz bıraktı.

Devamı Derin Tarih Nisan Sayısında…

Bosna’ya İslâm Mührü Vuran Gazi Hüsrev Bey

İbrahim Bozbeşparmak — Thu, 02 Mar 2023 13:08:24 +0000

Belgrad’ın fethinde ve Mohaç Meydan Muharebesi’nde büyük yararlılıklar gösteren, atının dizginlerini Bosna ve Hırvatistan’daki henüz fethedilmemiş bölgelere çevirerek Macarların elinde bulunan pek çok kaleye İslâm sancağını dikmeyi başaran Gazi Hüsrev Bey’in Bosna’da bıraktığı yaldızlı izler…

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

Hayatının Osmanlı’ya Adayan Arap Münevver Emir Şekib Arslan

İbrahim Bozbeşparmak — Fri, 03 Feb 2023 14:05:20 +0000

Lübnanlı münevver Emir Şekib Arslan, siyasî ve sosyal anlamda kabiliyetli ve ileri görüşlü biriydi. Müslümanlar için felaketle sonuçlanacağını düşündüğünden Osmanlı’dan ayrılmak isteyen Araplara karşı çıkıyor; İngilizlerin Şerif Hüseyin’e verdikleri sözleri tutmayacaklarını dile getiriyordu. Eğer gidişata mâni olunmazsa Arap topraklarının parçalanacağını ve bölgede bir Yahudi devletinin kurulacağını da öngörmüştü. I. Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı yıkıldı ve o haklı çıktı. Tam bir Müslüman aksiyoner olan Emir Şekib’in kaderinde ise gerçekleşeceğini önceden kestirdiği felaketlere şahit olmak vardı.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Muhammed Tâhir Bin Âşûr

İbrahim Bozbeşparmak — Thu, 05 Jan 2023 09:12:35 +0000

Fransız hâkimiyeti altındaki Tunus’ta doğup yetişen Muhammed Tâhir bin Âşûr, uzun ömrüne yoğun bir ilmî ve içtimâî mücadeleyi sığdırmıştı. Müslümanlar farklı coğrafyalarda bir yandan saldırılarla boğuşuyor, bir yandan da modern dünyanın getirdiği problemlere çareler arıyordu. İslâm’ın ana kaynaklarından istifadeyle meselelere çözümler getirmeye çalışan İbn Âşûr’un büyük çabası, bugün bile Müslümanların yolunu aydınlatmaya devam etmektedir.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Âkif’in Sadık Dostu, Hâmisi, Velinimeti: Abbas Halim Paşa

İbrahim Bozbeşparmak — Sat, 03 Dec 2022 12:28:53 +0000

Vefalı bir dost, gönlü ve ufkuyla bulunmaz bir sohbet arkadaşı ve her türlü sıkıntıda gölgesine sığınılacak bir ulu çınar… Abbas Halim Paşa, Âkif için tüm bunlardı. Kendi deyişiyle velinimetiydi. Abbas Halim Paşa’nın Âkif’e ve dostluğuna verdiği kıymet ise bundan çok daha fazlasıydı. Paşa, bir sohbetinde şöyle diyordu: “Mehmed Âkif ne zaman istese bir Abbas Halim bulur fakat ben bir Mehmed Âkif bulamam.”

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında…

Osman Bin Fûdî

İbrahim Bozbeşparmak — Wed, 02 Nov 2022 07:58:46 +0000

Islahatçı bir âlim, hitabeti kuvvetli ateşli bir vaiz, meşhur bir mutasavvıf, başarılı bir devlet adamı… Osman bin Fûdî ders halkalarında talebelere, vaaz kürsülerinde kalabalıklara İslâm’ı en güzel şekilde anlatmış, halk arasında yayılmış bidatlere karşı mücadele ederek Kur’ân ve Sünnet merkezli bir tasavvuf anlayışı inşa etmişti. İslâm düşmanlarına ve sömürgecilere karşı cihad etmekten de geri durmamış; hareketli bir ömrün nihayetinde hayata veda ettiğinde, ardında Batı Afrika’nın siyasî ve dinî teşekkülünde önemli rol oynayacak bir miras bırakmıştı.

Devamı Derin Tarih Kasım Sayısında…

Ebulefez Elçibey

İbrahim Bozbeşparmak — Wed, 12 Oct 2022 11:30:23 +0000

Ermeni mezaliminden kaçarak Nahcivan’ın Keleki köyüne hicret eden bir Azeri aile, 1938 yılında bir çocuk sahibi oldu. Hayvanlarını otlatmak için çıktıkları yaylada bir çadırda kucaklarına aldıkları bu bebeğin, tüm Azerilerin kaderini değiştireceğini elbette bilmiyorlardı. Ebulfez Elçibey, hayatını Azerbaycan’ın bağımsızlığı ve Türk dünyasında birliğin sağlanmasına adayacak, yürüteceği millî politikalar ve bilge kişiliğiyle gönüllerde taht kuracaktı.

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında…

Abdullah Harun

İbrahim Bozbeşparmak — Wed, 07 Sep 2022 08:13:50 +0000

İmam Abdullah Harun, ırkçılığın ve haksızlığın karşısında duruşuyla başta Güney Afrika olmak üzere dünya Müslümanları için sembol bir isim oldu. Ömrü boyunca ilim tahsil etti, talebe yetiştirdi, tebliğ ve irşad faaliyetlerinden geri durmadı. Mücadelelerle dolu hayatına, haksız yere tutulduğu bir polis karakolunda işkenceyle katledilerek veda etti…

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…