Mehmet Erken – Derin Tarih

Erken Cumhuriyet İstanbul’unda Din Eğitimi Nasıl Sürdürüldü?

Mehmet Erken — Tue, 10 Dec 2024 08:32:30 +0000

Osmanlı İmparatorluğu’nun ardından Türkiye’de din eğitimi, erken Cumhuriyet’e dair en ciddi ve canlı tartışma konularından biri olup siyasî, sosyal ve kültürel pek çok tartışmaya da kapı açar. İmam-Hatip Okullarının kapalı kaldığı 1930-1951 yılları, resmî bir kurum çatısı altında neredeyse hiç dinî eğitim veril(e)meyen bir döneme işaret etmektedir. İstanbul İmam-Hatip Mektebi açıldığında ise devrin önemli ilim adamlarının okulun kadrosunda olduğu görülür. Peki, 20 senelik nekahet döneminden sonra, bu kadar insan nasıl bir araya gelmişti? Yasaklar esnasında da ders okutuyorlar mıydı? Cumhuriyet’in “yasak yılları”ndan İstanbul’da dinî eğitim manzaraları…

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında…

Cumhuriyet Döneminde Arap Harfli Eserlerin Basımı Nasıl Mümkün Oldu?

Mehmet Erken — Thu, 03 Oct 2024 10:50:22 +0000

Harf devrimi ve sonrasında katı bir şekilde uygulanan yasaklarla Türk halkı asırlarca kullandığı alfabeyi geride bırakarak Latin alfabesine mecbur edilmiştir. Tüm şeditliğine rağmen değişimden sonra Arapça hurufat insanların el yazılarında, eski kitaplarında ve kitâbelerde varlığını sürdürmüştür. Hatta fırsat bulduğu her aralıkta matbuatta da yüzünü göstermiştir. Peki, yasağa rağmen bu nasıl mümkün olmuştur?

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında…

“Cumhuriyet’in Camileri”

Mehmet Erken — Wed, 04 Sep 2024 10:57:45 +0000

Cumhuriyet’in ilk yıllarında camiler sadece ibadet mekânı değildi; halkın irfanını besleyen, inancı ve gelenekleri koruyan sessiz birer kale olarak varlığını sürdürüyordu. Kapatılan ya da amacı dışında kullanılan camiler bir vâkıa olarak önümüzde dursa da, özellikle 90’lı yıllara kadar mevlidler, vaazlar, halka dersleri hatta tekke faaliyetleri için de ev sahipliği yapan bu mekânlar, geçmişle bugün arasında sessiz bir köprü vazifesi üstlenmişti.

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

Kestanepazarı Kursu

Mehmet Erken — Fri, 07 Jun 2024 11:28:25 +0000

Kamuoyunda talihsiz bir şekilde FETÖ ile anılan Kestanepazarı, 20. yüzyılın başlarından itibaren hafızlık ve dinî eğitimin verildiği bir merkez olmuştur. Medreselerin kapatıldığı, din eğitiminin büyük oranda sekteye uğradığı dönemlerde özverili hocaları, maddî destekçileri ve manevi hamileri ile yekpare bir hüviyet kazandığı görülür. Zamanla Kur’ân kursundan imam hatip okulları, yüksek İslâm enstitüleri ve ilahiyat fakültelerine destek programına dönüşen Kestanepazarı Kursu, müstakil yapısı ve nitelikli tedris tarzıyla örnek bir kurum olarak bugüne ulaşmıştır.

Cumhuriyet İstanbul’unda Bir Medrese Nasıl Yaşar?

Mehmet Erken — Wed, 08 May 2024 13:38:10 +0000

Medreselerin kapatılmasının tedrisata tesiri bir yana, bu hadiseden en çok etkilenenler arasında şüphesiz hocalar ve ders mekânları da vardı. 1924 yılında alınan kararın ardından işsiz kalan hocaların bir kısmı metruk medreselerde ikamete ve ders vermeye devam etmişti. Bunlar arasında özellikle Üçbaş Medresesi zikre değerdir. 1950’li yıllara kadar talebelerin zor şartlar altında ders okuduğu bu yapılar, bazı hayırseverlerin devreye girmesiyle, kötü akıbetlerinden kurtulup farklı güzergâhlara yöneleceklerdi.

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında…

İlim İçin Gurbet Yoluna Düşen Öğrencilerin Yaşadığı Mağduriyetler

Mehmet Erken — Thu, 04 Apr 2024 09:08:17 +0000

Dinî eğitim almak amacıyla Türkiye’den İslâm ülkelerine gitme temayülü, en kitlesel hâliyle, 1950 sonrasında el-Ezher’e giden öğrencilerde kendisini gösterir. Bu dönemde Türkiye’den 100’e yakın öğrencinin Mısır’a ulaşması, bunlar arasında daha sonra ismini çokça duyacağımız şahsiyetlerin yer alması bu konuyu hususi olarak ele almayı gerekli kılmaktadır. 1951’den sonra konsolosluk aracılığıyla Mısır’a giden öğrenciler üzerinde baskı kurulmaya başlanması üzerine mesele farklı bir boyut kazanmış, el-Ezher’in bir üniversite olup olmadığı hususu 1952-57 yılları arasında Meclis inceleme gruplarında tartışılmış ve 1957’de TBMM el-Ezher’in bir üniversite olmadığına karar vermiştir. İşte, ilim için el-Ezher yoluna düşen Türk talebelerin uğradığı akıl almaz mağduriyetler…

Devamı Derin Tarih Nisan Sayısında…