Muhammed Kalkan – Derin Tarih

İbn Cübeyr’in Ramazan Günlüğü

Muhammed Kalkan — Mon, 02 Feb 2026 15:09:21 +0000

İbn Cübeyr’in 12. yüzyılda Mekke’deki Ramazan şahitlikleri, birçok mezhebin bu mübarek ayı hoşgörülü ve yekvücut hâlde idrak ettiğini göstermektedir. Ramazan’ın gelişiyle birlikte mescit süslenir, kandiller yakılır, sokaklar aydınlatılırdı. Her gece teravih kılınır, hatimler yapılır, ardından şehrin varlıklı kimseleri tarafından ikramda bulunulurdu. Haremeyn’in manevî iklimine bir de Ramazan sevinci eklendiğinde Mekke bir âb-ı hayat kaynağı olurdu.

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…

İbn Ecâ İle 15. Yüzyıl Anadolu Şehirlerine Yolculuk

Muhammed Kalkan — Mon, 05 Jan 2026 14:35:41 +0000

15. yüzyılda siyasî-idarî maksatlarla seyahate çıkan İbn Ecâ et-Türkî, Anadolu’nun doğu ve güneydoğu kesimlerine ulaşmış, şahitlik ettiği siyasî-askerî gelişmelerin gölgesinde seyahatlerini kaleme almıştır. Yaşadığı dönemin tarihî olaylarını ve Türk-İslâm coğrafyasına ilişkin önemli bilgileri topladığı Kitâb fî Târih Yeşbek ez-Zâhirî adlı seyahatnâmesi, Türk asıllı Memlûklerin hâkimiyetindeki Mısır ve Suriye’nin yanı sıra Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu şehirlerinde siyasî, sosyal ve kültürel izleri ihtiva etmesi bakımından dikkate değer, kıymetli bir kaynaktır.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Nâsır-ı Hüsrev ile 11. Yüzyıl Filistini’ne Yolculuk

Muhammed Kalkan — Mon, 10 Nov 2025 08:47:54 +0000

11. yüzyılda Şiî Fâtımî yönetimindeki coğrafyayı, yine Şiî bir seyyahın şahitlikleriyle okumak açısından Sefernâme önemli bir kaynaktır. Bir süre Selçuklu hükümdarlarının emrinde çalışan Nâsır-ı Hüsrev’in gördüğü bir rüya üzerine hacca niyetlenerek çıktığı yolculuk hayatını değiştirmiş, 1046-1052 yılları arasında Fâtımî yönetimindeki toprakları gezmiştir. Bu yolcuğu sırasında İsmâilî mezhebine geçen Nâsır yolculuk sırasındaki gözlemlerini Sefernâme adını verdiği seyahatnamesinde toplamıştır. Sefernâme’den 11. Yüzyıl Kudüs’ü ve çevresine dair izlenimler…

Devamı Derin Tarih Kasım Sayısında…

İbn Battûta’nın gözünden 14. Yüzyılda Anadolu’da Ramazan

Muhammed Kalkan — Mon, 03 Mar 2025 13:43:00 +0000

İbn Battûta, hac sonrasında dümenini Anadolu’ya kırar ve Ramazan ayını Mayıs 1333’te bu topraklarda idrak eder. Hamîdoğulları ve İnançoğulları beylikleri tarafından ağırlanan seyyah, Anadolu beyliklerinden Osmanlı Devleti’ne giden süreçte Anadolu insanının ve yöneticilerin İslâm’ı nasıl yaşadıklarına ve onu hayatlarına nasıl yansıttıklarına dair önemli şahitlikler aktarır. Yazdıklarından anlaşılmaktadır ki 14. yüzyılda Ramazan ayı Anadolu’da coşkuyla idrak edilmiş, toplumun her kesimi iyilik ve cömertliği arttırarak bu ayın manevî bereketinden istifade etmeyi arzulamıştır.

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

Meşhur Müslüman Seyyahların Gözünden Halep ve Şam

Muhammed Kalkan — Mon, 06 Jan 2025 08:24:39 +0000

Ortaçağ’ın en meşhur Müslüman seyyahları İbn Cübeyr ve İbn Battûta’nın gözlemleri, Halep ve Şam’ın geçmişten bugüne sarsılmayan medeniyet dokusunu ortaya koyan birincil şahitlikler sunmaktadır. Peygamberlerin ayak izlerini taşıyan, camileriyle sosyal hayatın merkezini oluşturan ve ilmî faaliyetlerin eksik olmadığı bu şehirleri geçmiş ziyaretçilerinin izinden takip etmek pek çok imkâna kapı aralar.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…