Mükremin Gül – Derin Tarih

Sikkeler Bize Ne Söyler?

Mükremin Gül — Mon, 04 Nov 2024 11:52:45 +0000

Emevî, Abbâsî, Selçuklu, Memlûk, Eyyûbî, Zengî, Artuklu ve Osmanlı sikkelerinden örnekler üzerinden İslâm ve Osmanlı coğrafyasında farklı dönemlerde vuku bulan siyasî ve toplumsal dönüşümleri, kritik hadiseleri, hâkimiyet değişimlerini okumak mümkün. Yazarımızın koleksiyonundan örneklerle sikkelerin dili…

Devamı Derin Tarih Kasım Sayısında…

Zululardan Büyük Britanya’ya Ağır Yumruk

Mükremin Gül — Wed, 01 Nov 2023 07:09:15 +0000

Güney Afrika’daki ikonik İsandlvana tepesi önünde gerçekleşen savaşta, 20 bin Zulu savaşçısı kibirli ve açgözlü Britanya ordusunu ağır bir hezimete uğrattı. O gün, güneşin de tutulmasıyla Büyük Britanya bir süreliğine karanlığa büründü ve Teğmen Browne’dan gelen “Allah aşkına geri dönün, ordugâh kuşatıldı!” şeklindeki yardım çağrısı mağlubiyetin sembol sözü haline geldi. Ne var ki ilk şoku atlatan Britanya teknolojik üstünlüğünü kullanarak galip gelmeyi başaracak ve Zuluların toprakları işgal edilecekti. Britanya’nın emperyal gölgesi Güney Afrika’yı da kana ve karanlığa boğmaya hazırdı.

Devamı Derin Tarih Kasım Sayısında…

I. Dünya Savaşı’nda Cephe Gerisindeki Propaganda Ordusu

Mükremin Gül — Wed, 13 Sep 2023 14:14:40 +0000

1. Dünya Savaşı’nda Osmanlı İmparatorluğu ve müttefikleri bir yandan savaşı sürdürürken, diğer yandan hazırladıkları çok sayıda propaganda ürünüyle halklarını savaşın hedefleri doğrultusunda zinde tutup motive etme gayretindeydi. İşte, madalyonlardan kartpostallara, rozetlerden nişanlara, porselen tabaklardan sigara kâğıtlarına cephe gerisinde mevzilenen propaganda ordusunun mensupları…

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

Amerika’nın Little Bighorn Hezimeti

Mükremin Gül — Sat, 03 Jun 2023 12:30:33 +0000

Tam 147 sene önce, 25 Haziran 1876’da Amerikan ordusu Kızılderililere karşı en büyük hezimetlerinden birini yaşadı. Little Bighorn Irmağı civarında yerleşmiş bulunan Şayenler ve Şiyular, yani bölgenin asıl sahipleri ittifak yaparak, kaynaklarına göz koyan işgalci Amerikalılara, yüzlerce askerlerini kaybetmelere yol açan bir mağlubiyet yaşattılar. Kabile reisleri Oturan Boğa ve Çılgın At, Kızılderililerin bu efsanevî direnişinin sembol isimleri olarak beyaz adamı karanlık bir utanca boğacaklardı.

Devamı Derin Tarih Haziran Sayısında…

Yer: Falkland Adaları Taraflar: Arjantin Ve İngiltere

Mükremin Gül — Thu, 04 May 2023 08:16:26 +0000

Arjantin’in güneyinde, Güney Atlantik Okyanusu’nun en stratejik noktalarından birinde yer alan Falkland Adaları, 20. yüzyılın son dönemecine girildiğinde yakın tarihin en önemli savaşlarından birine sahne oldu. Sömürgeciliğin batmayan güneşi İngiltere ile Arjantin arasında 1982 yılında gerçekleşen ve 72 gün süren savaş; gözlerden uzakta, o tarihe dek adı pek duyulmayan bu kara parçalarını uluslararası bir krize çevirecek, savaşın etkileri bugüne kadar uzanacaktı.

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında…

İspanyolların Aklından Çıkmayan Hezimet: Envâl Savaşı

Mükremin Gül — Fri, 03 Feb 2023 08:07:23 +0000

Geçtiğimiz yüzyılın başında bugünkü Fas ve çevresini işgal eden İspanyollar, Berberî komutan Abdülkerîm el-Hattâbî’nin başlattığı cihad hareketi karşısında çetin günler yaşadılar. 17 Temmuz 1921’de Abdülkerîm’in 3 bin kişiden müteşekkil küçük ordusu İspanyollara karşı saldırıya geçti. Envâl denilen mıntıkada yapılan ani baskınla İspanyolların iki saat içinde yüzlerce asker kaybettiği tarihî hezimeti General Damaso Berenguer, “Her şeyi kaybettik, onurumuzu bile” sözleriyle ifade etmişti. Hezimetin izleri hafızalarda tazeliğini korurken, Abdülkerîm, Kuzey Afrika’da Fransız ve İspanyol işgaline karşı silahlı mücadeleyi başlatan mücahit olarak hürmetle yâd ediliyor.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Sömürgeci Hollanda’nın Seksen Yıl Savaşı

Mükremin Gül — Tue, 01 Feb 2022 05:10:27 +0000

Hollanda 17 şehir devletinden müteşekkil olup bunların çoğu Katolik İspanya İmparatorluğu’na bağlı valiler olarak hüküm sürüyordu. Bu devletlerin önde gelenleri Holland, Utrecht, Friesland, Groningen, Gelre, Brabant, Zeeland, Vlaanderen olup Belçika ve Lüksemburg bu şehir devletlerine bağlıydı.

İspanya’nın başındaki V. Şarlken’in (V. Charles) uzun saltanatının ardında 1558’de yerini oğlu II. Filip’e bıraktı. Filip Temmuz 1559’da Hollanda coğrafyasını ziyaret ederek hükümranlığını sağlama aldı. Bu sırada Filip adına Holland, Zeeland ve Utrecht eyaletlerinde hüküm süren 26 yaşındaki Sessiz William diye de bilinen Willem van Oranje (I. William Oranj prensi) Hollanda tarihinin belki de en önemli şahsiyeti ve Hollanda’nın kurucusu olarak kabul edilecekti.

İspanyolların ve Katolik kilisesinin baskısı Hollanda eyaletlerindeki halkı bezdirmişti. Dahası, maaşlarını alamayan İspanyol askerler civar köyleri ve şehirleri yağmalayıp tahrip ediyorlardı. Belki de Hollanda’nın geniş çaplı isyanlarının ilk habercisi, 1566’da meydana gelen “Beeldenstorm”, yani “heykellere saldırı olayı/ikonokolazm” idi. Bu sırada birçok Katolik kilise tahrip ve yağma edildi, heykeller ve putlar parçalandı, değerli eşya ve anıtlar çalındı veya yok edildi. Hollanda halkının İspanyollara husumeti Protestan isyancılarla birleşmişti diyebiliriz.
Kral Filip isyanı bastırmak için Dük Fernando Alva’yı görevlendirir. Son derece sert ve tecrübeli bir komutan olan Alva hemen harekete geçer ve birçok yerde çıkan isyanı şiddetle bastırır. Yüzlerce kişi mahkemede yargılanıp idam edilir.

1568’e gelindiğinde isyanlar devam etmektedir; fakat asıl patlama 1572’den sonra vuku bulur. Willem van Oranje ve kardeşleri Adolf ile Lodewijk birkaç başarısız teşebbüs sonrasında harekete geçer; hem denizden hem de karadan idare ettikleri ordularıyla birer birer şehirleri ele geçirirler. Küçük kardeş Adolf 1568’de İspanyollarla girişilen Heiligerlee Muharebesi’nde, diğer kardeşler Lodewijk ve Hendrik ise 1574’teki Mookerheide Savaşı’nda hayatlarını kaybederler. Bağımsızlık uğruna üç kardeşini veren Willem van Oranje davasından vazgeçmez.

Hollanda halkı İspanyollara karşı savaş verirken, bir yandan da iç savaşla mücadele etmektedir. Katolik Hollanda ile Protestan Hollanda arasında kıyasıya bir mücadele vardır. Öldürülen din adamları, yakıp yıkılan ve yağma edilen ibadethaneler… Prens Willem esasında din özgürlüğü savunucusudur, ne var ki bu hürriyet düşüncesi halkın tamamı tarafından benimsenmiş değildir; çünkü Katoliklerin zulümleri hafızalarda tazedir.

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…