Şeyma Üstün – Derin Tarih https://www.derintarih.com Tarih Okuyan Şaşırmaz Mon, 04 May 2026 06:24:56 +0000 tr hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.7.5 https://www.derintarih.com/wp-content/uploads/2015/12/favicon-150x150.png Şeyma Üstün – Derin Tarih https://www.derintarih.com 32 32 Tiryakiliğin Kadim Refakatçisi: Çubuk https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/tiryakiligin-kadim-refakatcisi-cubuk/ Mon, 04 May 2026 06:24:56 +0000 https://www.derintarih.com/?p=12185 Osmanlı gündelik hayatının en dikkat çekici alışkanlıklarından olan tütün tiryakiliği, yalnızca bir keyif unsuru değil, aynı zamanda güçlü bir kültürel ve toplumsal olguydu. İmparatorluk topraklarına girişinden itibaren incelikli bir içim kültürü teşekkül etmişti. Saraydan kahvehaneye uzanan bu dünyada çubuk hem bir statü göstergesi hem de bir zanaatın ürünü olarak karşımıza çıkıyor. Yasaklara rağmen sönmeyen bu alışkanlık, Osmanlı toplumunun zevkleri, çelişkileri ve gündelik ritüelleri hakkında çarpıcı ipuçları sunuyor. Tiryakiliğin bu kadim eşlikçisi, dumanın ötesinde bir medeniyet hikâyesi anlatıyor.

 

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında… 

]]> Türk Lületaşı Sanatı https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/turk-luletasi-sanati/ Thu, 02 Apr 2026 07:57:29 +0000 https://www.derintarih.com/?p=12132 Tütünün Avrupa’ya ulaşmasıyla doğan pipo kültürü, zamanla estetik bir zanaata dönüşürken lüle-taşı bu serüvenin en zarif malzemesi hâline geldi. Eskişehir’in derinliklerinden çıkarılan bu beyaz taş hem işlenme kolaylığı hem de zamanla kazandığı kehribar tonlarıyla sanatkârların gözdesi oldu. İnce oymalarla adeta dantel gibi işlenen lületaşı, yalnızca bir kullanım nesnesi değil, aynı zamanda kültürel bir ifade aracına dönüştü. Avrupa’da gelişen bu sanat, Türk ustaların katkısıyla yeni bir hüviyet kazandı. Ancak bu süreç, gelenek ile modernlik arasında dikkat çekici bir gerili-mi de beraberinde getirdi. Lületaşı, bugün hâlâ toprağın derinliklerinden sanatın en zarif formla-rına uzanan eşsiz bir hikâyeyi temsil ediyor.

 

Devamı Derin Tarih Nisan Sayısında… 

]]> Sedefkârlık https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/sedefkarlik/ Mon, 02 Mar 2026 08:40:54 +0000 https://www.derintarih.com/?p=12079 Sedefkârlık, denizlerin kalbinden çıkan sedefin ahşapla buluştuğu zarif ve emsalsiz bir sabır sanatı. Geometrinin inceliği, el emeğinin titizliği ve estetik zevkin ahengiyle şekillenen bu sanat, asırlar boyunca sarayları ve konakları süslemiştir. Osmanlı devrinde kemâline erişen sedef işçiliği, yalnızca bir süsleme tekniği değil, aynı zamanda bir medeniyet tasavvurunun tezahürüdür. Her bir motif, ustasının hem maharetini hem de ruh dünyasını yansıtır. Bugün ise sedefkârlık, kaybolmaya yüz tutmuş kıymetli miraslarımızdan biri olarak yeniden keşfedilmeyi bekliyor.

 

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında… 

]]> Gühersenin Sessiz Lâhikası https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/guhersenin-sessiz-lahikasi/ Mon, 05 Jan 2026 14:45:15 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11956 İnsanın madenle kurduğu incelikli münasebetin, ateş ile nefes arasında kurulu hassas ittifakın sanattaki yansıması olan “güherse”de; teslimiyet, ruh, haysiyet ve sabrın billurlaşmış hâli müşahede edilir. Yakın geçmişimize kadar bu sanat tekniği, yalnızca elin değil kalbin de mesaisiydi; gündelik hayatın vakar ve intizamı, ustanın işine, hattâ nefesine sirayet ederdi. Her motifte âdeta edep nişanı görünürdü. Güherseden yansıyan mazi aynacıklarına birlikte nazar eyleyelim.

 

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında… 

]]> Tombak https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/tombak/ Wed, 03 Dec 2025 09:08:30 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11900 Tombak, yani altınla yaldızlama tekniği değerli madenlere ulaşımın zor olduğu dönemlerde kullanılmış, altına rağbetin bir tezahürü olarak sevilip tutulmuştur. Bakır üzerinde altın görünümüne ulaşmak için bu madenin saflaştırılması suretiyle bir dizi kimyasal işlemle gerçekleştirilen süsleme, hem ekonomik açıdan makul bir çözüm sunmuş hem de altına müptela insanoğlunu teskin eden bir vazife üstlenmiştir.

 

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında… 

]]> Aşkın Mukaddes Muhafızı: Kur’ân Mahfazası https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/askin-mukaddes-muhafizi-kuran-mahfazasi/ Mon, 10 Nov 2025 08:52:14 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11840 Kültürümüzde Mushaf, akıl ve hünerin birleştiği, sanatın ve inancın müşterek lisanıdır. Tezyinatı, hat işçiliği, cildi ve mahfazasıyla yekpare bir anlam kuşanır. Mazruf ne kadar kıymetliyse, kabı da o kadar incelikli olmalıdır, düsturunca Mushaf mahfazaları gümüşün sabrı ve hüneriyle şekillenmiş; kabartma ve kakma teknikleriyle zenginleştirilmiştir. İşte, ilahi kelâma hürmetin alâmeti olan Kur’ân mahfazasının kalbinde sakladıkları…

 

Devamı Derin Tarih Kasım Sayısında… 

]]> Gelin Başının Vakur Misafiri: Tepelik https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/gelin-basinin-vakur-misafiri-tepelik/ Mon, 06 Oct 2025 11:56:10 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11789 Gelinin başı üzerine konulan altın ya da gümüşten mamul, yanlarından pırıltılı püsküller sarkan tepelik, gelinliği tamamlar; konu komşuya, hısım akrabaya sahibinin artık baba ocağından ayrılıp kendi yuvasını kurduğu mesajını verirdi. En eski örneklerine Hunlarda rastlanan tepelik; evlilik merasiminin önemli aktörlerinden biri olarak, yeni haneyi ve nesilleri müjdeleyen toplumsal bir sembol değeri de taşırdı.

 

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında… 

]]> Çelik Kalemin Gümüşe Armağan Ettiği Sanat: Kalemkârlık https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/celik-kalemin-gumuse-armagan-ettigi-sanat-kalemkarlik/ Mon, 01 Sep 2025 12:07:18 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11726 Hafızanın muhafızı konumundaki kalemin çelikten bir elbise kuşanıp gümüş, altın, bakır yahut pirinç yüzeye emanet ettiği hikâyelere kulak vermeye ne dersiniz? Farklı sanat dallarının kavşağındaki kalemkârlığın, mahir bir kalemle iyi bir bileğin iş birliğinde vücuda getirdiği eserler, asırların gölgesinde büyüyerek bugüne ne anlatıyor acaba?

 

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında… 

]]> Mühür https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/muhur/ Fri, 01 Aug 2025 06:15:00 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11641 Hitit ve Sümerlerden Osmanlı’ya, Yahudi geleneğinden İslâm inancına mührün, bilhassa Mühr-i Süleyman’ın tarihin sayfalarına düşürdüğü izleri arıyoruz. Hz. Süleyman’a isnat edilen mucizevî yüzük ve bu yüzüğün üzerine hakkedilmiş altı köşeli yıldız Doğu’dan Batı’ya pek çok kültürde kendisine yer bulmuş; dinden sanata, mimariden edebiyata türlü mânâlar kuşanarak hayatın her köşesine nakşolunmuştur.

 

Devamı Derin Tarih Ağustos Sayısında… 

]]> Tuğradan Armaya Devletin Siyasî Ve Kültürel İmzası https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/tugradan-armaya-devletin-siyasi-ve-kulturel-imzasi/ Thu, 03 Jul 2025 10:35:59 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11560 Sultan Abdülmecid, Sultan Abdülaziz ve Sultan II. Abdülhamid, devletin siyasî kaderini olduğu kadar sanat anlayışını da şekillendirerek bugünkü anlamda Osmanlı Arması’nın doğuşuna öncülük etmişlerdir. Arma-i Osmanî bir arma olanın ötesinde, 600 yıllık bir imparatorluğun hüviyetini sessizce içinde taşır, nesilden nesile aktarır. Onun sessiz diliyle anlattığı şey; kudret, adalet, iman ve estetiğin bir arada yaşandığı bir dünyanın mümkün olduğudur.

 

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında… 

]]> İslâm Dünyasında Kitabın Serüveni https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/islam-dunyasinda-kitabin-seruveni/ Tue, 03 Jun 2025 10:49:34 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11545 İslâm medeniyetinde kitap; bilginin naklini sağlamanın ötesinde aklın, inancın ve sanatın buluştuğu nadide bir form olarak temayüz etmiştir. Onun serüvenini anlamak, bir medeniyetin adım adım, sayfa sayfa izini sürmek demektir. Parşömenden mushafa, kodeksten nadide ciltlere, İslâm müktesebatını asırlardan asırlara taksim eden kitapların seyahati…

 

Devamı Derin Tarih Haziran Sayısında… 

]]> Tarihin Baş Koyduğu Şefkatli Sadır: Yastık https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/tarihin-bas-koydugu-sefkatli-sadir-yastik/ Fri, 02 May 2025 10:06:44 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11431 Mülayim ve yumuşak sathı başımıza bir selamet köşeciği bahşetmekle kalmaz, bedenin ve zihnin dirlik yurdu olur. Yakut Türklerinden Eski Mısır’a, Dede Korkut’tan Kaşgarlı’ya, “şilte”den “çaput”a yastığın uğradığı, dinlenip dinlendirdiği zamanlar ve diyarlar…

 

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında… 

]]> Küpe https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/kupe/ Fri, 04 Apr 2025 13:18:52 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11368 Sadece bir süs eşyası değil; şahsiyet, aidiyet, adalet remzidir küpe. Selçuklu saraylarından Osmanlı haremine, ahî şeyhlerinden kalenderî dervişlere, köçeklerden padişahlara farklı dönemlerde yeni mânâlar kazanmış, nice suretlere bürünmüş, muhtelif adlarla anılmıştır. Kimi zaman âşığın maşukuna bağının şiirdeki ifadesi, bazen bir zanaatkârın ustalığını gösteren nişane, kimi vakit de hükümdarın ihtişamını tamamlayan emsalsiz yâren…

 

Devamı Derin Tarih Nisan Sayısında… 

]]> Sefasıyla, Cefasıyla Türklerin “Araba Sevdası” https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/sefasiyla-cefasiyla-turklerin-araba-sevdasi/ Wed, 19 Feb 2025 08:36:00 +0000 https://www.derintarih.com/?p=11173 Kağnıdan TOGG’a, tekerlekle uzun ve çileli bir mazimiz var. Savaş arabaları, keçeden mamul ev-arabalar, faytonlar, landolar ve daha niceleri. Türklerin tarih boyunca kullandıkları arabalar ve bu arabaların edebiyat toprağımıza bıraktığı silinmez izler…

 

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…

]]> Maziyi İlmekleyen Renkli Salkımlar: Oya https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/maziyi-ilmekleyen-renkli-salkimlar-oya/ Tue, 10 Dec 2024 08:22:43 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10988 Hasretin ağırlaştığı çeşme başlarında, köşe bucak yitip giden sabır sınanırken, âşık yine de nazik bir sitemle söze döküyor hislerini. Anlayacağınız, oya sadece sevdiceğin yazmasını süslemekle avunmuyor. Âşığın bakışından süzülüp yüzerek kelâmına da nakşoluyor. Zarafet ve nezakete kâni olanlara ise oyanın izini sürmek kalıyor.

 

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında… 

]]> Ayakların Müşfik Hâdimi: Çorap https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/ayaklarin-musfik-hadimi-corap/ Mon, 04 Nov 2024 11:49:58 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10907 Avrupa’da papazlara mahsus bir kıyafetten antik Yunan’da kadınların çizme içi koruyucusuna, el örgüsünden ipek yahut naylonuna kâh bir sıhhat tertibi, kâh bir itibar alameti olarak kullanılan çorabın tarih boyu yürüdüğü uzun yollar…

 

Devamı Derin Tarih Kasım Sayısında… 

]]> Kopuzun Tarihi Tınısında Sırlı https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/kopuzun-tarihi-tinisinda-sirli-sinema-sanatinin-basarisini-sermayeye-ve-ozgur-ortama-dayandiranlar-olsa-da-bu-imkanlardan-uzakta-kucuk-bir-ulkenin-buyuk-ve-kesfedilmeyi-bekleyen-bir-sinemasi-var-gu/ Thu, 03 Oct 2024 10:44:52 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10831 Millî çalgımız kopuz, Türk kültür ve edebiyatının teşekkül ve aktarımında önemli bir role sahip olup tarih boyunca şaman, kam, baksı, ozan gibi icracıların ayrılmaz refakatçisiydi. Orta Asya menşeli bu sazın sesi şimdi uzaklarda yankılansa da Anadolu Türk mûsikisinin parçası olan pek çok çalgının kendisinden türemesi itibariyle bu toprağın sinesinde buruk bir kalp gibi atmaya devam ediyor.

 

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında…

]]> Mazinin Sırrı, Arda Kalan Çöpte Saklı https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/mazinin-sirri-arda-kalan-copte-sakli/ Wed, 04 Sep 2024 10:54:47 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10761 Çöp deyip burun kıvırdığımız, işe yaramaz addettiğimiz atık, aslında sosyal statümüzü, alışkanlıklarımızı ve temayüllerimizi aşikâr eden sosyolojik bir veri kaynağı. Hayatımızdan “arda kalan”, kamusal kimliğimizin sakladığımız ciheti. Öyle ki, çöp sosyolojisi diye bir araştırma sahası bile var. O zaman çöpün tarihî serüvenine kulak vermenin ve hayatımıza ayna tutan çehresine yakından bakmanın tam vakti. İnsanın yeryüzündeki ayak izi mahiyetindeki çöpün tarih boyunca maruz kaldığı muamele ve çöpe bakışın değişen safhaları…

 

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

]]> Perde https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/perde/ Mon, 12 Aug 2024 13:21:57 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10681 Günümüzde daha ziyade pencerelerde kullanılıp evin içini tabiatın yıpratıcı etkisinden korumaya yönelik bir işleve sahip görünse de, perdenin tarihine baktığımızda, içeriyi ‘öteki’nin şerrinden ve nazarından muhafaza etmek üzere tasarlandığını, bu yönüyle mahremiyetle yakından bir bağı olduğunu görürüz. Hâsılı perde, evin sırlarını tutup onu korunaklı bir yuva haline getiren bir temsil olarak da okunabilir. Dolayısıyla “perdeleri çekmek” evin muhayyel hudutlarını inşa etmektir bir bakıma.

 

 Devamı Derin Tarih Ağustos Sayısında…

]]> Maziyi Kaşıklayan Dostun Arz-ı Hâli https://www.derintarih.com/esyanin-kalbi/maziyi-kasiklayan-dostun-arz-i-hali/ Tue, 02 Jul 2024 10:47:58 +0000 https://www.derintarih.com/?p=10575 Tarihe yön vermemiş lakin tarih boyunca insanlığa refakat etmiş nesneler vardır. Biçimleri, renkleri, üretildikleri maddeler, kullanım usulleri coğrafyadan coğrafyaya, kültürden kültüre değişse de hayatın akışı içerisinde daima yer bulurlar kendilerine. Deyimlerde konaklar, metaforlara konu olur, sanatkâr bir parmağın dokunuşuyla estetik formlar alırlar. İnsanoğlunun asırlardır sofrasına misafir, yemeğin lezzetine hissedar ettiği kaşık da bunlardan biri.

 

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

]]>