H. Yıldırım Ağanoğlu – Derin Tarih

Karamanoğulları’ndan bugüne Barış Manço mirası

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 02 Feb 2026 15:10:28 +0000

Vefatının üzerinden 27 yıl geçmiş olsa da kültür ve sanat tarihimize adını yazdırmış bir Türk ozanı olarak Barış Manço bugün yeni nesiller arasında da seviliyor, dinleniyor. Unutulmaz eserleri, Türk kültürüne ve tarihine bağlılığı, Karamanoğullarına uzanan aile kökleri ve daha pek çok yönüyle kendisini yad ediyoruz.

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…

Bâbıâli Bir Zamanlar Siyasetin Kalbi, Basın-Yayın Dünyasının Hafızasıydı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 05 Jan 2026 14:36:42 +0000

1756 yılında Sultan III. Osman tarafından resmen açılmasından sonra Osmanlı Devleti fiilen Bâbıâli adıyla şöhret bulan sadrazam konaklarından yönetildi. 1839 yılındaki yangın sonrasında Bâbıâli yeniden yapılmış ve 1844’ten itibaren sadrazamın ikametgâhı olmaktan çıkarılarak tamamen devlet dairesi statüsü kazanmıştır. İstanbul’un en gösterişli üç tarihî kapısından birine sahip Bâbıâli, günümüzde İstanbul Valiliği olarak hizmet etmektedir. Siyasetin olduğu kadar bir dönem basın-yayın dünyasının da kalbi olan muhitin tarihine kısa bir yolculuk…

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Beyazıt Meydanı’nın Muhafızı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Wed, 03 Dec 2025 09:01:40 +0000

İstanbul Üniversitesi merkez binasının giriş kapısı olarak hizmet veren âbidevî kapı, üniversite bahçesindeki Yangın Kulesi ile Beyazıt Meydanı’nın tarihî kompozisyonunu tamamlar. Osmanlı döneminde “Dâire-i Umûr-ı Askeriyye” girişi olarak kullanılan kapı, kesme küfeki taşı kaplamalıdır ve iki tarafından dendanlı kulelerle üçlü bir giriş takı biçiminde inşa edilmiştir. Cumhuriyet’te birlikte kaderi ve işlevi değişen eserin serencamını birlikte hatırlayalım.

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında…

Dördüncü Vakıf Han

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 10 Nov 2025 08:44:41 +0000

Mevlanakapı, İstanbul’u muhafaza eden 6,5 kilometrelik kara surlarının 14 kapısından biri. Bizans döneminde, Çekmece semtine giden yol burada geçtiği için “Porta Rhesion” ve yine Vikingli tüccarların giriş çıkış yaptığı tek kapı olması hasebiyle “Porta Ruso” adlarını almıştır. Fetihten sonra “Yenikapı” adıyla İstanbul halkına hizmet etmiş ve 16. yüzyılda yakınına yapılan Yenikapı Mevlevîhânesi’den dolayı “Mevlevîhâne Kapısı” şeklinde anılır olmuştur. Günümüzde ise halk arasındaki söylenişiyle “Mevlanakapı” olarak bilinmektedir. Yaklaşık bir buçuk asır önce İsveçli bir fotoğrafçının objektifine yansıyan bu kadim kapıyı aralayalım ve kollarında kimleri misafir etmiş, birlikte öğrenelim.

Devamı Derin Tarih Kasım Sayısında…

Bahçekapı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 06 Oct 2025 11:51:30 +0000

Bugün Eminönü ile Sirkeci arasında bir semt adı olarak kalan Bahçekapı, Osmanlı zamanında Dersaadet denilen suriçi bölgesine geçiş sağlayan noktalardan biriydi. O gün de bugün de şehrin en renkli mekânlarından olan Bahçekapı, sinesine sığdırdığı irili ufaklı tarihî eserlerle İstanbul’un unutulmaması gereken mücevherlerinden.

Devamı Derin Tarih Ekim Sayısında…

III. Ahmet Çeşmesi

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 01 Sep 2025 12:02:42 +0000

Üsküdar Meydanı’nda, bir mücevher misali Mihrimah Sultan Camii’nin eteğine iliştirilmiş III. Ahmed Çeşmesi, yalnızca bir su kaynağı değil; Osmanlı’nın şiir, hat ve mimarî sanatlarının buluştuğu zarif bir abidedir. Nedim, Rahmî ve Şâkir’in satırlarıyla birleşerek taşa işlenmiş bir edebiyat hazinesi oluşturur. Asırlar boyu yolculara ab-ı hayat ikram eden bu çeşme, Üsküdar’ın hafızasında şiirle yoğrulmuş bir taş medeniyetinin de timsalidir.

Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

Tuna Nehri’nde Yitik Vatan: Adakale

H. Yıldırım Ağanoğlu — Fri, 01 Aug 2025 06:24:42 +0000

Bir zamanlar Tuna Nehri üzerinde zümrüdî bir mücevher misali yükselen Adakale, Yugoslavya ve Romanya’nın artan enerji ihtiyacını karşılamak üzere Portile de Fier hidroelektrik santralinin inşasıyla 1970’de tamamen sular altında kaldı. Balkan fetihleri sırasında Osmanlı hâkimiyetine giren bu küçük ada, Macaristan seferlerinde Tuna’daki donanma için doğal bir üs hâline gelmişti. Macar ve Erdel memleketinin kilidi, Belgrad ve Tamışvar’ın anahtarı sayılan Adakale, birkaç defa el değiştirse de yıkılışına kadar Osmanlı hâkimiyetinde kaldı.

Devamı Derin Tarih Ağustos Sayısında…

Beyazıt Devlet Kütüphanesi’nin Tarihî Serencamı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Thu, 03 Jul 2025 10:49:39 +0000

Jandarma mektebi oldu, Fransız işgali sırasında kışlaya dönüştü, Cumhuriyet döneminde bir süre diş hekimlerini ağırladı. Şimdi ise sayfaların sessizliğine ev sahipliği yapıyor. Beyazıt Devlet Kütüphanesi, yalnızca kitapları değil, zamanın izlerini de koruyor.

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

Kitapların Bereket Yurdu: Sahaflar Çarşısı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Fri, 02 May 2025 10:13:31 +0000

Kitap muhiplerinin asırladır iptilası oldukları Sahaflar Çarşısı; kıymetli el yazmaları, nadide ilk baskılar ve baskısı tükenmiş eserlerle asırlara meydan okuyan bir miras mekân. Sahafların son müptelaları da, onların öpe koklaya edindikleri yorgun sayfalar da birer birer göçüp giderken, siyah beyaz fotoğraflara saklanan bu asude kitap bahçesinden bugünün nasibine ne kaldı, birlikte düşünelim.

Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında…

İstanbul’un Baharat ve Lezzet Diyarı Mısır Çarşısı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Tue, 04 Mar 2025 09:02:24 +0000

Eminönü Meydanı’ndan Yeni Cami’ye yaklaştıkça, havsalamızı efsunlayan kokulara ve cıvıltılı esintiye mağlup düşer, kendimizi Mısır Çarşısı’nda buluruz. Rayihası kadar renkleriyle gözleri de kendine meftun eden baharat tezgâhları, kuru yemiş ve meyveler, şekerlemeler, şifalı otlar, çaylar… Çarşıyı turlayıp da kendinden geçmeyen var mıdır? 30 Ekim 1665’te ibadete açılan Yeni Cami’nin giderlerini karşılamak amacıyla yaptırılan Mısır Çarşısı, o tarihlerden günümüze ikram ettiği koku ve tatlarla müşterek hafızamızı diri tutuyor.

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

Bozdoğan Kemeri

H. Yıldırım Ağanoğlu — Fri, 21 Feb 2025 13:59:04 +0000

Bizans İmparatoru Valens tarafından yaptırılan ve 378 yılında hizmete giren “Valens Su Kemeri” Osmanlı döneminde “Bozdoğan Kemeri” adıyla anılmıştır. Fatih ile Beyazıt tepeleri arasında kalan çukur bölgede uzanan kemerin suyu Beyazıt’taki bir havuzda toplanırdı. Üst kotu 60 metreyi geçen kemer fetihten sonra da önemini korudu. İstanbul’un su ihtiyacını karşılamak amacıyla Fatih, II. Bayezid ve Kanûnî dönemlerinde hazırlanan her projeye dâhil edildi. Modern dönemlerde misyonunu yitirmiş olsa da bu devasa yapı, İstanbul’un hafızasını inşa eden Bizans-Osmanlı müşterek mirasını temsil eder. Henri Prost’un uğruna nice tarihî eseri yıkıp geçtiği Atatürk Bulvarı’nı Bozdoğan Kemeri’nin altından geçirmesi de bu mazinin hatrına mıdır sizce?

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…

İstanbul’un Kalbinde İrfan Yuvalarına Açılan Bir Sur Kapısı

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 06 Jan 2025 08:05:58 +0000

Fetihten sonra “Yenikapı” adıyla İstanbul halkına hizmet etmiş ve 16. yüzyılda yakınına yapılan Yenikapı Mevlevîhânesi’den dolayı “Mevlevîhâne Kapısı” şeklinde anılır olmuştur. Günümüzde ise halk arasındaki söylenişiyle “Mevlanakapı” olarak bilinmektedir. Yaklaşık bir buçuk asır önce İsveçli bir fotoğrafçının objektifine yansıyan bu kadim kapıyı aralayalım ve kollarında kimleri misafir etmiş, birlikte öğrenelim.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…

Rumeli Islah Heyeti’nde Bir İngiliz Sör Robert Graves (IV)

H. Yıldırım Ağanoğlu — Tue, 10 Dec 2024 08:48:16 +0000

1879 ile 1929 yılları arasındaki resmî vazifeleri esnasındaki gözlemlerini kitap hâline getiren İngiliz diplomat Sir Robert Windham Graves’in 1912’de Rumeli Islah Heyeti’yle birlikte yaptığı geziye dair notları, Balkan Savaşlarının hemen öncesindeki siyasî, sosyal ve ekonomik durumu anlamak bakımından oldukça faydalı. Önceki ay kaldığımız yerden devam ederek, İngiliz diplomatın adımlarını takip ediyoruz…

Devamı Derin Tarih Aralık Sayısında…

Sir Robert Graves Gözüyle Balkanlar

H. Yıldırım Ağanoğlu — Mon, 04 Nov 2024 13:33:33 +0000

1879 ile 1929 yılları arasındaki resmî vazifeleri esnasındaki gözlemlerini kitap haline getiren İngiliz diplomat Sir Robert Windham Graves’in 1912’de Rumeli Islah Heyeti’yle birlikte yaptığı geziye dair notları, Balkan Savaşlarının hemen öncesindeki siyasî, sosyal ve ekonomik durumu anlamak bakımından oldukça faydalı. Önceki ay kaldığımız yerden devam ederek, İngiliz diplomatın adımlarını takip ediyoruz. Rumeli’nin coğrafî özellikleri, Malisör-Mirdit gerilimi, Yunanistan sınırında kalan Arnavutların dinî özgürlük ve kendi dillerinde okuma-yazma talebi; heyetin okul, maliye ve jandarma teftişlerine dair şaşırtıcı ayrıntılar…

Devamı Derin Tarih Kasım Sayısında…

Ekonomik Gücün Simgesi Çarşû-yı Kebîr’den Turistik Kapalıçarşı’ya

H. Yıldırım Ağanoğlu — Tue, 02 Jul 2024 11:25:42 +0000

İlk çekirdeği fethin hemen ardından teşekkül eden Kapalıçarşı, Fatih Sutan Mehmed tarafından vakıflarına gelir sağlamak amacıyla inşa ettirilen bedestenin civarında gelişmiştir. Yüzyıllardır İstanbul’un hatta imparatorluğun kalbinin attığı Kapalıçarşı, sosyal ve iktisadî hayatın merkezlerinden olduğu kadar, mimarî yapısı ve kültürel atmosferi ile de seyyahların uğrak mekânlarından biri olmuştur…

Devamı Derin Tarih Temmuz Sayısında…

Yücelci Türkler ve Türkiye

H. Yıldırım Ağanoğlu — Wed, 08 May 2024 13:50:49 +0000

1. Dünya Savaşı’nda hem Almanya hem de İngiltere Türkiye’nin kendi yanında savaşa girmesini istiyordu. Ancak Türkiye bütün zorluklara rağmen iki tarafı da diplomatik manevralarla oyalamayı başardı. Yugoslavya’da yaşayan münevver ve milliyetçi Türk gençleri ise işgal altında devlet otoritesinin olmadığı Üsküp’te, Türklerin hak ve hukukunu korumak için teşkilâtlanıyordu. Ayrıca Türkiye’nin de savaşa girmemesi için ellerinden gelen desteği sağlamaya çalıştılar. Tito-Stalin iş birliği ve karşısındaki Alman-Bulgar işgali arasında kalan Türkler, çetin bir var olma mücadelesi veriyordu.

Osmanlı Devleti’nde Arnavutlar – II

H. Yıldırım Ağanoğlu — Thu, 04 Apr 2024 09:17:52 +0000

Osmanlı toprakları asırlar boyu birçok yabancı seyyahın vazgeçilmez menzillerinden biri oldu. Dünyanın muhtelif yerlerinden farklı sebeplerle Türk diyarına gelen yabancılar, burada zengin bir coğrafyayla karşılaşmış, hayranlıklarını da hayretlerini de gizleyememiş ve renkli metinler kaleme almışlardır. Bunlara bir de çeşitli sebeplerle Osmanlı topraklarında bulunmuş ya da yaşamış olan yabancıların seyahatnamelerini eklemek gerekir. 19. yüzyılda, çıktığı Rumeli seyahatini iki cilt hâlinde kaleme alan Janet Blunt da o isimlerden biri.

Devamı Derin Tarih Nisan Sayısında…

Osmanlı Devleti’nde Arnavutlar – I

H. Yıldırım Ağanoğlu — Fri, 15 Mar 2024 12:54:21 +0000

Osmanlı toprakları asırlar boyu birçok yabancı seyyahın vazgeçilmez menzillerinden biri oldu. Dünyanın muhtelif yerlerinden farklı sebeplerle Türk diyarına gelen yabancılar, burada zengin bir coğrafyayla karşılaşmış, hayranlıklarını da hayretlerini de gizleyememiş ve renkli metinler kaleme almışlardır. Bunlara bir de çeşitli sebeplerle Osmanlı topraklarında bulunmuş ya da yaşamış olan yabancıların seyahatnamelerini eklemek gerekir. 19. yüzyılda, çıktığı Rumeli seyahatini iki cilt halinde kaleme alan Janet Blunt da o isimlerden biri.

Devamı Derin Tarih Mart Sayısında…

İstanbul’a Bizans İmparatorluğunun Hediyesi: Çemberlitaş

H. Yıldırım Ağanoğlu — Thu, 08 Feb 2024 13:25:14 +0000

Konstantin Sütunu, Yanık Sütun ya da bugün bilinen ismiyle Çemberlitaş… Bizans’tan cumhuriyete asırların mirasıyla yükselen ve İstanbul’daki en eski eserlerin başını çeken bu yorgun ve vefakâr sütunun 2000 yıla yaklaşan mazisine birlikte uzanalım.

Devamı Derin Tarih Şubat Sayısında…

Galata Köprüsü’nde Maziyi Adımlamak

H. Yıldırım Ağanoğlu — Fri, 12 Jan 2024 08:43:04 +0000

Galata Kulesi, Topkapı Sarayı, Kız Kulesi, Ayasofya ve Boğaz’da süzülen vapurlar… İstanbul’un bu ikonik sembollerine Haliç’in iki yakasını birbirine bağlayan Galata Köprüsü’nü de eklemek gerekir. İster puslu bir İstanbul sabahında, ister kızıl bir gün batımında adımlansın Galata Köprüsü’nü geçmek çocuksu bir heyecan verir insana. Peki, bu köprünün tarihi nereye uzanır? Haliç üzerine ilk köprü ne zaman yapılmıştı ve bugün kullandığımız, kaçıncısı? Gelin Galata Köprüsü üzerinde bir ileri bir geri adımlayalım maziyi.

Devamı Derin Tarih Ocak Sayısında…