Köşe Yazıları – Derin Tarih

Bizden Size

Taha Kılınç — Fri, 02 Oct 2026 05:46:13 +0000

Aradan geçen yarım asrı aşkın zamandan sonra, şurası artık net: Arap-İsrail Savaşları serisinin üçüncü halkası Yom Kipur Savaşı (1973), Mısır tarafından İsrail’le barış anlaşması için koz olarak tasarlandı ve sahneye kondu. Mısır Cumhurbaşkanı Muhammed Enver Sedat, ülkesini “Sovyet kampı”ndan “Amerikan kampı”na taşımak istiyordu. İsrail’le barış, bu yolda muhakkak açması gereken bir kilitti. Ancak ne zaman Washington’da nabız yoklasa veya Tel Aviv’e ulak yollasa, “ordusu tamamen yok edilmiş” bir ülkenin ciddiye alınmadığını görüyordu. Altı Gün Savaşı (1967) gerçekten de Mısır için tam bir felâket olmuş, savaş uçakları daha pistlerinden havalanmaya bile fırsat bulamadan İsrail tarafından vurulmuş ve stratejik Sina Yarımadası işgal edilmişti.

Yom Kipur Savaşı, Mısır açısından çok ciddi bir kazanımla sonuçlanmamış olsa bile, psikolojik etkisi umulanın üzerinde oldu. Her şeyden önce, İsrail ordusunun “yenilmezlik miti” berhava edilmişti. Enver Sedat, zaten uzun bir çatışma süreci şeklinde planlamadığı operasyondan en kârlı çıkan isimdi. Hem “İsrail’i gerileten kahraman” konumuna yükseldi, hem de ordusunun gözündeki yeri daha da sağlamlaştı. Başkomutan sıfatına, “Sınırı aşan kahraman” (Batalu’l-Ubûr) unvanını da ekledi. Ancak tüm bunların ötesinde, Yom Kipur Savaşı, Mısır’la İsrail arasında imzalanan Camp David Anlaşması’na (1979) giden yolu açması sebebiyle önemliydi.

Derin Tarih, kıymetli okurlarının karşısına işte bu önemli savaşı konu edinen bir dosyayla çıkıyor. Savaşın seyrini, arka planını, sebeplerini, sonrasında yaşananları ve uzun vadeli neticelerini, yetkin kalemlerin makaleleriyle bu sayımızda bulacaksınız.

Filistin sahnesinde bugün, dünde saklı. Yom Kipur Savaşı da Filistin davasının serencâmında ehemmiyeti pek fark edilmeyen bir dönüm noktası. Dosyamızı, bu gözle okuyunuz.

Yeni sayılarımızda, hayırla görüşmek üzere…

İsa Sofi Türbesi

Canan Aytaş — Fri, 02 Oct 2026 05:45:30 +0000

Bilecik’in Söğüt ilçesindeki İsa Sofi Türbesi, restorasyon sırasında sıva altından gün yüzüne çıkarılan sıra dışı bezemeleriyle Türk kültür ve sanat tarihinin en dikkat çekici yapılarından biri. Hayat ağacından gemilere, güneş ve iskelet tasvirlerinden İslâmî unsurlara uzanan zengin sembol dünyası, Orta Asya’dan Anadolu’ya taşınan kültürel hafızanın izlerini taşıyor. Radyokarbon analizleri, bezemelerin türbenin inşa edildiği düşünülen dönemden yüzyıllar sonra yapıldığını gösterirken, duvarlarda saklı bu esrarengiz dünyanın kimler tarafından ve hangi düşünceyle oluşturulduğu sorusu hâlâ araştırılmayı bekliyor.

Sömürgeci Tarihyazımı Neden Gazneli Mahmûd’u Hedef Aldı?

Deniz Çıkılı — Fri, 02 Oct 2026 05:45:01 +0000

İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’nin ve akabinde İngiliz sömürge idaresinin Hint Alt Kıtası’nda tahakküm kurduğu 19. yüzyıldan itibaren pek çok Müslüman devlet adamı gibi Gazneli Mahmûd da sömürgeci tarihyazımının başlıca hedeflerinden biri hâline geldi. Sultan Mahmûd kan döken, tapınak yıkan ve zenginlikleri talan eden barbar bir yağmacı olarak resmedildi. Bu söylemin amacı, bir taraftan Hindular ile Müslümanlar arasında tarihî bir husumet icat ederken, bir taraftan da İngiliz sömürge düzenini Hinduları, “Müslüman barbarlığı”ndan kurtaran kahramana dönüştürmekti.

Musikinin Duayla Buluştuğu Mevlevî Âyin-i Şerîfi

Tahir Günay — Fri, 02 Oct 2026 05:44:32 +0000

Neyin âhından kudümün vuruşlarına, Itrî’nin naatından dört selâma uzanan Mevlevî âyini, musikiyi semâ ve zikirle buluşturan köklü bir irfan geleneğidir. Asırlar içinde belli bir adap ve erkâna kavuşan bu gelenekte her nağme, her hareket ve her söz ayrı bir mâna taşır. Mevlânâ’dan Sultan Veled’e, Itrî’den Dede Efendi’ye uzanan bu eşsiz miras, aşkın edeple, musikinin duayla buluştuğu bir medeniyetin sesini günümüze taşımaya devam ediyor.

Bizden Size

Taha Kılınç — Tue, 01 Sep 2026 14:25:48 +0000

Tarihî bir vakıa olarak, hadisenin örgüsü kısa ve nettir:

Bizans İmparatoru Manuel Komnenos, 1176 baharında Fransız, Alman, Sırp, Gürcü ve diğer milletlerden oluşan büyük bir orduyla Anadolu’ya geçmişti. Niyeti “Selçuklu tehdidi”ni artık tamamen ortadan kaldırmaktı. Bugünkü Balıkesir-Manisa tarikiyle Denizli’ye kadar inen müttefik Bizans ordusu, Miryokefalon Kalesi civarına konuşlandı. Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan’ın barış tekliflerini defalarca reddeden İmparator Manuel, galibiyete kesin biçimde inandığı için çatışmakta kararlıydı. 17 Eylül günü gerçekleşen savaş, Selçuklu Türklerinin mutlak galibiyetiyle sonuçlandı.

Miryokefalon Savaşı, elbette bundan ibaret değildir. İhtiva ettiği manalar ve tarihî akış içindeki yeri bağlamında “İkinci Malazgirt” denmeyi hak eden bir zaferdir. Anadolu’nun bir Türk ve İslâm yurdu olduğunun kesin biçimde teyididir. Malazgirt’le açılan kapının artık tapulanmasıdır. Bizans’ın Anadolu’ya dair umutlarının ebediyen sona erdiğinin ilânıdır. Sonrasında kazanılacak nice kesin zaferin mukaddimesidir.

Tüm bunlara rağmen, şaşırtıcı biçimde, Miryokefalon Savaşı Malazgirt’in gölgesinde ve gerisinde kalmıştır. Malazgirt’in ışıltısı, Miryokefalon’u karanlıkta bırakmıştır. Halbuki bu iki muhteşem zaferin birlikte ve birbirinin devamı şeklinde mütalaa edilmesi lazımdır. Aksi takdirde, Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslâmlaşması süreci net bir biçimde anlaşılamayacaktır.

Derin Tarih olarak 850’nci yıldönümü münasebetiyle, Miryokefalon Savaşı’nı müstakil bir dosya olarak ele aldık. Dosyamız, Pamukkale Üniversitesi Tarih bölümü öğretim üyelerinden Prof. Dr. İbrahim Balık’ın rehberliğinde ve öncülüğünde hazırlandı. Katkı sunan bütün hocalarımıza, okurlarımız adına en içten teşekkürlerimizi sunuyoruz.

Yeni sayılarımızda, hayırla görüşmek üzere…

Nisyanın Eşiğinde Bir Eser: Bent Hamamı

Canan Aytaş — Tue, 01 Sep 2026 14:25:08 +0000

Bayburt’un kadim su kültürünün asırlık şahitlerinden Bent Hamamı, Akkoyunlu mirasını günümüze taşıyan kıymetli yapılardan… Ferahşad Bey’in hayır anlayışının bir yadigârı olarak Çoruh’un yanı başında yükselen hamam, asırlar boyunca yalnızca temizlenme mekânı değil, şehrin sosyal hayatına ve hafızasına da ev sahipliği yaptı. Ne var ki nice kuşağın hatırasını taşıyan bu tarihî yapı bugün bakımsızlık, ilgisizlik ve defineci tahribatının gölgesinde ayakta kalma mücadelesi veriyor. Çoruh akmaya devam ederken Bent Hamamı kendisine uzanacak bir eli ve yeniden hayat bulacağı günü bekliyor.

Muhammed b. Kāsım es-Sekafî

Deniz Çıkılı — Tue, 01 Sep 2026 14:24:37 +0000

Henüz 20’li yaşlarının başında Emevî ordusunun en dikkat çekici kumandanlarından biri hâline gelen Muhammed b. Kāsım es-Sekafî, Sind seferiyle Hint Allt Kıtası’nda İslâm tarihinin yeni bir safhasını başlattı. Askerî başarılarını idarî düzenlemeler, iskân ve eğitim faaliyetleriyle pekiştirerek bölgede kalıcı bir Müslüman varlığının temellerini attı. Genç yaşta hayatını kaybetmesine rağmen bilhassa Pakistan tarih anlatısında kahraman bir fatih olarak hatırlanan Muhammed b. Kāsım, sömürge dönemi Oryantalist tarih yazımında ise dinî ve kültürel yıkımla özdeşleştirilen bambaşka bir figür olarak tasvir edilmiştir. Bu tezat anlatılar, Sind fatihinin mirasının asırlar sonra dahi nasıl bir tarih ve kimlik mücadelesinin konusu hâline geldiğini gözler önüne seriyor.

Ahmed Midhat’ın “Nâmahrem” Bir Kadın Yazara Mektupları

İsmail Kara — Tue, 01 Sep 2026 14:24:06 +0000

Ahmed Midhat Efendi’nin vazife edindiği istisnai işlerden biri de o dönemde yeni ortaya çıkmaya başlayan Müslüman kadın yazarlara, edebiyatçılara hâmilik ve rehberlik etmesidir. Ahmed Cevdet Paşa’nın kızı Fatma Aliye Hanım da o isimlerdendir. Ahmed Midhat Efendi’nin ilk kadın romancımız Fatma Aliye Hanım’a yazdığı ve birçok bakımdan ehemmiyetli mektuplar, Sultan Abdülhamid idaresinin dinî, edebî, fikrî ve sosyokültürel, sosyopolitik birçok meselesini irtibatlarıyla önümüze getirmesi bakımından kıymetli bir külliyat. Mektuplar ayrıca iki öncü müellifin hâl tercümelerine, eserlerinin teşekkülüne ve fikir dünyalarına dair ihtiva ettikleri malumat ve anekdotlar açısından da önemli bilgiler içeriyor.

Bizden Size

Taha Kılınç — Mon, 03 Aug 2026 10:40:02 +0000

“Rabbimiz bize sulh ve sükûnet nasip etsin! Fakat büyük devletler, geniş teşkilâtlı imparatorluğumuzu inşa edecek ne zaman bıraktılar ne de sükûnet! Bize de hiç olmazsa on senelik bir sulh tanınsa, Japonların (Meiji devriminin başlangıcından beri) o kadar methedilen terakkîlerini biz de yapabilirdik. Onlar Avrupalıların pençelerinden uzak olduklarından, bize nazaran bahtiyardırlar, emniyet içinde yaşamaktadırlar. Maalesef biz, tam Avrupalı sırtlanların geçiş yerine çadırımızı kurmuşuz.”

Koskoca imparatorluğun dağılmaması için içeride ve dışarıda çok sayıda dengeyi aynı anda gözetmek durumunda kalan Sultan II. Abdülhamid, nasıl bir zorlukla karşı karşıya bulunduklarını işte bu sözlerle anlatmıştı. Bilhassa “sırtlanların geçiş yerine çadır kurmuş olmak” teşbihi, meselenin bamteliydi. Osmanlı’nın kurulduğu ve kökleştiği coğrafya, her milletten sömürgecinin iştahını kabartıyordu. Tarih boyunca olduğu, gelecekte de sürekli olacağı üzere…

31 Ağustos 1876’da tahta çıkan Sultan Hamid, sonraki 33 yıl boyunca bir yandan ülkeyi modernleştirip kurumları güçlendirmeye çabalarken, diğer yandan da ayrılıkçı Ermenilerden Siyonistlere türlü düşmanların hilelerini savmaya uğraşıyordu. Kendisine atılan “Kızıl Sultan” iftirası da o dönemde mülkünü ve tebaasını korumak için ortaya koyduğu insanüstü gayretten kaynaklanıyordu, hiç şüphesiz.

Sultan II. Abdülhamid’in uzun saltanatı, sonraki birçok konu için belirleyici birer dönüm noktası oldu. Öyle ki, attığı adımların sonuçlarını bugün hâlâ yaşamaya ve hissetmeye devam ediyoruz. Türkiye Cumhuriyeti, pek çok resmî kurumunu ve teşkilât yapısını merhum Sultan’ın mirası olarak devraldı örneğin.

Tahta çıkışının 150’nci yıldönümünde, objektiflerimizi bu büyük İslâm hükümdarının iktidarına, dönemine ve mirasına çeviriyoruz. Her zaman olduğu gibi, konusunun uzmanı seçkin isimler dosyamıza katkıda bulundu. Kendilerine okurlarımız adına teşekkürlerimizi sunuyoruz.

Yeni sayılarımızda görüşmek üzere…

Mostar’ın İlim Meşalesi: Şeyh Yuyo

Ayhan Demir — Mon, 03 Aug 2026 10:39:33 +0000

Mostar’ın ilmî veçhesine yön veren Şeyh Yuyo, İstanbul’da aldığı tahsille memleketine dönmüş; müderrisliği, eserleri ve kurduğu kütüphanesiyle Boşnak kültüründe silinmez bir iz bırakmıştı. Kabri bugün Sarıca Camii haziresinde ziyaretçilerini ağırlayan bu zat, evlâdı olmasa da eserleriyle asırlardır neslini sürdürmektedir…

Yanlış bilinenlerin gölgesinde gamzede bir bestekâr: Tatiyos Efendi

Tahir Günay — Mon, 03 Aug 2026 10:39:00 +0000

Gamzedeyim Deva Bulmam” denildiğinde akla ilk gelen isim çoğu zaman Barış Manço olsa da, bu unutulmaz eserin ardında Osmanlı musikisinin en büyük bestekârlarından Tatiyos Enkserciyan vardır. İmparatorluğun musiki zevkini şekillendiren bu büyük sanatkâr hak ettiği değeri göremediği gibi kendisi ve eserleri hakkında gerçek olmayan hikâyeler üretilmiş ve bunlar zamanın hükümranığına mağlup düşerek doğru kabul edilmiştir. Şarkıya ve bestekârına dair oluşan yanlış bilgileri tarihî kaynaklar ışığında sorgularken, Tatiyos Efendi’nin sanatını, melankoliyle örülü hayatını ve Osmanlı musikisine bıraktığı köklü mirası yeniden hatırlıyoruz.

Sultan II.Abdülhamid Çağının Adamıydı

Kahraman Şakul — Mon, 03 Aug 2026 10:38:28 +0000

Yakın tarihin sert ideolojik çekişmelerinde eski-yeni zıtlığının övgü veya yergi malzemesine dönüştürülen Sultan II. Abdülhamid’in saltanatı, Avrupa’da ikinci dalga sanayileşmenin, dünyada ise yeni emperyalizmin hüküm sürdüğü bir çağa denk gelmişti. Bu çalkantılı devrin diplomatik usulleri de bir hayli hoyrat ve militaristti. Dünyada neredeyse bağımsız Müslüman ve Türk devletinin kalmadığı çalkantılı bir zamanda Sultan Abdülhamid’in işi hiç kolay değildi. Bu yüzden dış ilişkilerde dogmatizmden uzak ve esnek bir yaklaşım, iç yönetimde ise muhtemel parçalanmayı önleyecek merkeziyetçi bir yönetim anlayışını benimsemiştir.

Bizden Size

Taha Kılınç — Wed, 01 Jul 2026 06:21:22 +0000

Her medeniyet, kendi insan tipini vücuda getirir. Altı asra yaklaşan ömrüyle Osmanlı İmparatorluğu da kendi dünya görüşüne ve hayat prensiplerine uygun insan tipini oluşturmuştur. Ve hiç şüphesiz, Osmanlı insanının hayatın her alanında sergilediği temel yaklaşımların en net biçimde billurlaştığı yer de Payitaht, Âsitâne, Dersaâdet İstanbul olmuştur.

Kıymetli okurlarımız, birçok siyasî, sosyal veya fikrî konu varken “Osmanlı’da eğlence kültürü” temalı bir dosyayla karşılarına çıkmış olmamızı garipseyebilir. Oysa “Osmanlı insanı nasıl eğlenirdi?” veya “Payitahtta yaz mevsimleri nasıl geçerdi?” sorularını cevaplamaya giriştiğinizde, karşınıza Osmanlı insanının dünya görüşünü, hassasiyet ve önceliklerini bütün çıplaklığıyla gösteren, çok renkli ve katmanlı sahneler çıkar. Hatta kendinizi birden modern insanın ölümle ilişkisinin neden bu kadar değişip dönüştüğünü tefekkür ederken bulursunuz. Çünkü Osmanlı insanının eğlence anlayışında, mezarlıklar birer mesire ve piknik yeridir. Ölümle tamamen barışık ve iç içe yaşanır. Kabristanlar, şehrin günlük hayatının ayrılmaz bir parçasıdır. Ölüm ve hayat sarmaş dolaştır.

“Osmanlı’da eğlence kültürü” içerikli dosyamız, bize bugünkü eğlence anlayışlarımızı ve sürdüğümüz hayatları sorgulatacak ayrıntıları da ihtiva ediyor. Değişen şehir yaşamı, yok olan klasik mahalle kültürümüz, çeşitli bencillikler sebebiyle hayatın her alanının zehirlenmesi, tabiatla kurulan ilişkide kaybolan değerler, yeşilin ve mavinin azaldığı bir dünyada yaşamanın bizden eksilttikleri gibi birçok önemli başlık, bu çerçevede mütalaa edilebilir.

Belki biraz şaşırtıcı, ama sürprizlerle dolu, öğretici ve keyifli bir sayıyla sizleri selamladığımızı düşünüyorum doğrusu. Dosyamıza katkı sunan birbirinden değerli hocalarımıza ve uzmanlara, en içten teşekkürlerimi sunuyorum.

Gelecek sayımızda, hayırla görüşmek üzere…

Aşkın Ateşinde Bestelenen Ömür, Şiire Bürünmüş Bir İntizar

Tahir Günay — Wed, 01 Jul 2026 06:20:41 +0000

Türk musikisinin büyük bestekârlarından Yesâri Âsım Arsoy’un hayatı, yalnızca unutulmaz eserlerin değil, yarım asrı aşan bir aşkın da hikâyesidir. Rumeli’den Anadolu’ya uzanan göçlerle şekillenen hayatında musikiye, şiire ve aşka tutunan Arsoy; Suzan Hanım’a duyduğu derin sevdayı bestelerinde ölümsüzleştirmiştir. “Ömrüm Seni Sevmekle Nihayet Bulacaktır” gibi klasikleşen eserlerin ardında, sabırla beklenen ve yıllarca sadakatle yaşatılan emsalsiz bir aşk yatmaktadır.

1857 Ayaklanması Sonrasında Sömürge Yönetiminin Yeni Yol Haritası

Deniz Çıkılı — Wed, 01 Jul 2026 06:19:50 +0000

Hindistan tarihine dair her konunun yolu mutlaka 1857 Hint Ayaklanması’yla kesişir. Zira bölgenin siyasî, ekonomik, toplumsal, dinî ve kültürel tarihini konu alan araştırmaların kahir ekseriyetinde bu hadise, sonraki gelişmelerin anlaşılmasını sağlayan bir kırılma noktası hükmündedir. Peki, Hindistan’ı sömürgeleştiren İngilizler bu ayaklanmayı nasıl değerlendirdiler? Kendilerince ne dersler çıkardılar, tekrarlanmaması için ne tür tedbirler aldılar? Bu tedbirler başta Müslümanlar olmak üzere bölge halklarını hangi yönde etkiledi?

Renklerin Dile Geldiği Ülke: Fas

Canan Aytaş — Wed, 01 Jul 2026 06:19:18 +0000

Fas; kızıl şehirleri, labirenti andıran medinaları, okyanus kıyısındaki modern kentleri ve asırlık kültürel mirasıyla ziyaretçilerini zamanın ötesine taşıyan büyüleyici bir coğrafya. Merâkeş’in renkli meydanlarından Fes’in tarih kokan sokaklarına, Rabat’ın zarafetinden Kazablanka’nın modern siluetine uzanan bu yolculuk, her adımda farklı bir hikâye sunuyor. Baharat kokuları, çini süslemeleri ve Mağrib mimarisinin emsalsiz örnekleri arasında dolaşırken Fas’ın yalnızca bir ülke değil, başlı başına bir duygu ve keşif tecrübesi olduğu anlaşılıyor. Renklerin, seslerin ve hatıraların iç içe geçtiği bu topraklardan hafızaya süzülenler…

Bizden Size

Taha Kılınç — Wed, 03 Jun 2026 17:53:33 +0000

Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanmasının ardından sadece ortaya irili-ufaklı bir sürü yeni devlet çıkmadı; aynı zamanda Balkanlardan Asya’ya, pek çok halk da yetim kaldı. Osmanlı, üstlerindeki bir himaye kalkanı, bela sağanağına karşı paratoner, şefkatli bir ana kucağı ve kudretli bir babaydı. Coğrafyamıza üşüşen sırtlanlar, Osmanlı düzenini tamamen ortadan kaldırmak ve asırlar süren huzuru berhava etmek için ellerinden gelen her şeyi yaptılar.

Bu çerçevede, Ortadoğu coğrafyasında Irak adlı yeni ve suni bir devletin kuruluşu, çarpık neticeleri bugün hâlâ yaşanan nice problemin doğuşuna zemin hazırladı. Sünnîlerin, Şiîlerin, Arapların, Türkmenlerin, Kürtlerin ve diğer dinî ve etnik azınlıkların, hiçbir ortak payda ve değer olmaksızın, birlikte yaşamaya zorlandığı bir emperyalist projeydi Irak. Daha ilk adım-dan itibaren, bölge halkları açısından her şey tamamen absürt ve yanlış biçimde planlanmıştı. İngiltere ve ortaklarının tek önceliği, Irak petrollerinin selametiydi.

Irak Türkmenleri ise, bu kaotik manzaranın en gözlerden ve gündemlerden uzaklaşmış unsuruydu. Osmanlı çatısı dağıldıktan sonra yetim kalan Türkmenler, sonraki süreçte bölgeye gözünü diken bütün tamahkâr güçlerin planlarından direkt biçimde etkilendi.

Derin Tarih olarak, Irak Türkmenlerini ele aldığımız müstakil bir sayıyla siz kıymetli okurlarımızı selamlarken, hem din hem de soy bağıyla bağlı olduğumuz bir halkın yaşadıklarını daha anlaşılır kılmayı amaçladık. Her sayımızda olduğu gibi, birbirinden usta isimler ve uzmanlar dosyamıza katkı sundu. Meselenin her boyutuyla aydınlanmasını, yazarlarımızın maharetli kalemlerine borçluyuz. Kendilerine, okurlarımız adına teşekkürlerimizi sunuyoruz.

Kaymakam Sait Bey Çeşmesi

Canan Aytaş — Wed, 03 Jun 2026 17:12:18 +0000

Bir cihan devletinin doğduğu kadim bir coğrafya olan Bilecik’in kalbinde yer alan Söğüt’te yükselen Kaymakam Sait Bey Çeşmesi, yalnızca bir su yapısı değil; geçmişin estetik zevkini ve dönemin ruhunu bugüne taşıyan zarif bir hafıza unsurudur. Neo-klasik üslubu, çini bezemeleri ve kitabeleriyle hem mimari hem manevi bir derinlik sunar. Söğüt ise bu eserle birlikte, Osmanlı’nın kuruluş hatırasını günümüze taşıyan canlı bir tarih sahnesi olmayı sürdürür.

Manastır’ın Gözdesi: İshak Bey Camii

Ayhan Demir — Wed, 03 Jun 2026 17:11:44 +0000

Evliya Çelebi’nin “şehrin en güzeli” diye vasıflandırdığı İshak Çelebi Camii, 1506 yılında Manastır şehrini ikiye ayıran Drahor nehrinin kuzey kıyısında, aynı isimli külliyenin bir parçası olarak inşa edildi. Heybetli görüntüsü ve yüksek minaresiyle külliyeden geriye kalabilen tek yapı olan cami, birçok inşa ve restorasyon faaliyeti sayesinde ayakta kalabilmiştir.

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Ulemânın, Aydınların ve Tarihçilerin Yeniçeriye Bakışı

Kahraman Şakul — Wed, 03 Jun 2026 15:23:59 +0000

Sultan II. Mahmud tarafından 17 Haziran 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın resmen kapatılması çeşitli tartışmalara kapı aralamıştır. Tanzimat’tan günümüze hem “Vaka-i Hayriye” olarak anılan bu hadise hem de yeniçeriler üzerine ulemâ, aydın ve tarihçiler tarafından üretilen zengin bir literatür mevcuttur. Osmanlı’nın son asırlarını genellikle “ıslahat ve irtica” döngüsü içinde ele alan bu literatür içinde yeniçerilere biçilen rol; zalimden mazluma, zorbadan özgürlükçüye, sivil toplum aktivistinden mafya bozuntusuna kadar uzanan geniş bir yelpazeye yayılmaktadır.